Pages Menu
TwitterRssFacebook
Categories Menu

De taal

Leren Tamazight (Riffijns) Spelling En Grammatica.

Posted by on 6:52 pm in De taal, Evenementen | 0 comments

Leren Tamazight (Riffijns) Spelling En Grammatica.

Leren Tamazight (Riffijns) Spelling En Grammatica. Start cursus: Elke tweede Vrijdag van de maand De eerste les begin op de 11- 03-2016 Tijd 20:00 tot 22:30 Locatie: vereniging Syphax, cartesiusweg 11, 3534 BA Utrecht Docent: S. Essanoussi Doelgroep Deze cursus is bedoeld voor mensen die het Tamazight (Riffijns) beheersen en die de taal willen leren schrijven. Iedereen die correct Tamazight (Tarifit) wil schrijven , moet hij/zij op de hoogte zijn van de spelling- en grammaticaregels. Aan de hand van de theorie en veel praktische oefeningen leer je in korte tijd helder en foutloos tarifit schrijven. Cursusmateriaal Het materiaal zal worden uitgereikt door de docent. – aantal plaatsen is beperkt ( maximaal 20 deelnemers ) * Wil jij ook meedoen? Reageer dan snel want vol=vol – info.syphax@gmail.com – tel : 06-17332680 Groeten...

read more

Etude trilingue/le verbe Amaziɣ (02)

Posted by on 12:59 pm in De taal | 0 comments

Etude trilingue/le verbe Amaziɣ (02)

Etude trilingue/le verbe Amaziɣ (02) ⴰⵣⵔⴰⵡ ⴰⵛⴻⵕⴹⴰⵍⴰⵙ / ⴰⵙⴰⴽⵉⵔ ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ (02) دراسة ثلاثية اللغة/الفعل الأمازيغي   الفعل الأمازيغي الذي يتبع الأصغر هو صيغته المشددة كما قلت في المقالة السابقة ك ئلا/ئلا(بتشديد اللام)ئرا/ئرا(بتشديد الراء) ئكا أو ئشا/ئكا(بتشديد الكاف).هذا الفعل له صامتان وصائتان.الصامتان ليسا الا صامتا مضعفا أو اذا أردنا أن نعتمد على صيغة الأمرفله صامتان وصائت كما اذا قلنا “رو”(بتشديد الراء).هذا الفعل له مقياس واحد لاسم المصدر لأن الأ مازيغ يقولون”توخوت” و “توقوت’من الفعل “ئخا”(بتشديد الخاء)و”ئقا”(بتشديد القافوتفخيمها).أما اسم الفاعل فأقترح ان نقول له مثلا “ئمري'(بتشديد الراء)لأنه اذا أضفنا “أم’للفعل في صيغته للأمرسنقول له “أمرو”(بتشديد الراء) ومن الأفضل أن نضيف له “ام”فنجعل آخرصيغة أمره منسجمة مع سابقة “ام”.أما اسم المفعول فنقول له مثلا “أمراي”(بتشديد الراء).أما اسم المكان فان الأمازيغ يقولون له “أساكا”من فعل “ئكا”(بتشديد الكاف).أما اسم الشيئ فانهم يقولون له “وسو” وجمعه “وسان”من فعل “ئسا”(بتشديد السين).أما اسم الآلة أو الأداة فانه من الأفضل أن نضيف له “ئس”فنقول مثلا “ئسيري”لما غلب به شخص آخر.أما للنعت فنضيف”يان” أو حرف النون للفعل سواء في صيغة الماضي أو المضارع كما عندما نقول “ئلان”(بتشديد اللام)أو “ئتلين”(بتشديد التاء).أما اسم الهيئة فان الأمازيغ يقولون “تاودا”من فعل “ئدا”(بتشديد الدال) Le verbe Amaziɣ qui suit le plus petit est sa forme intensive comme j’ai dit dans l’article précédent tels ila/illa,ira/irra,ika ou ica /ikka. Ce verbe a deux consonnes et deux voyelles. Les deux consonnes ne sont qu’une consonne géminée et si on se base sur sa forme impérative il n’a que deux consonnes et une seule voyelle comme si on dit « Rru ». Ce verbe n’a qu’une mesure pour son nom d’action car les Imaziɣn disent « Tuxxut »et « Tuqqwut »du verbe « Ixxa »et du verbe « Iqqwa ». Quant au nom d’agent je lui propose par exemple « Imirri » parce que si on ajoute « Am »au verbe dans sa forme impérative on dira « Amrru » et il est de préférable de lui ajouter « Im »et d’accorder sa terminaison à l’impératif avec le préfixe « Im » « Imirri ».Quant au nom d’objet je lui propose « Amarray »(Le vaincu).Quant au nom de lieu,les Imaziɣn disent « Asaka »du verbe « Ikka ».Quant au nom de chose ,les Imaziɣn disent « Usu »son pluriel « Usan »du verbe « Issa ».Quant au nom d’outil ,il est préférable de l’appeler « Isiri »pour l’outil de quoi une personne a vaincu une autre.Quant à l’adjectif ,on ajoute « yan »ou la lettre « N »au verbe dans sa forme du passé et celle du présent comme quand on dit « Illan »ou « Ittilin ».Quant au nom de qualité,les Imaziɣn disent « Tawada »du verbe « Idda ». ⴰⵙⴰⴽⵉⵔ    الفعل    Le verbe ⵉⴳⴳⵯⴰ    ئكا(بالكاف المعقودة والمشددة والمفخمة)عجن    Iggwa(Pétrir) ⵉⴷⴷⴰ    ئدا(بالدال المشددة)ذهب    Idda (Partir) ⵉⴽⴽⴰ    ئكا(بالكاف المشددة)مر/زار/عرج    Ikka (Passer) ⵉⵅⵅⴰ    ئخا (بالخاء المشددة)ساء    Ixxa (Dégénérer) ⵉⵇⵇ°ⴰ    ئقا (بالقاف المشددة)نكح    Iqqwa (Coïter) ⵉⵊⵊⴰ    ئجا(بالجيم المشددة)طيب الرائحة    Ijja (Sentir bon,parfumer) ⵉⵊⵊ°ⴰ    ئجا(بالجيم المشددة والمفخمة)نتن    Ijjwa (Sentir mauvais,puer) ⵉⵍⵍⴰ    ئلا(باللام المشددة)يوجد    Illa (Exister) ⵉⵏⵏⴰ    ئنا(بالنون المشددة)قا ل    Inna (Dire) ⵉⵔⵔⴰ    ئرا(بالراء المشددة)غلب    Irra (Vaincre) ⵉⵙⵙⴰ   ئسا (بالسين المشددة)فرش    Issa (Meubler) ⵉⵛⵛⴰ    ئشا(بالشين المشددة)أكل    Icca (Manger) ⵉⵜⵜⴰ    ئتا (بالتاء المشددة)نسي    Itta (Oublier) ⵉⵥⵥⴰ    ئزا(بالزي المشددة والمفخمة)غرس    Iẓẓa (Planter) ⴰⵙⵙⴰⵖ ⵏ ⵜⴳⴰⵏⵜⴰ ...

read more

Amazigh APP (Ajeyyef)

Posted by on 12:57 pm in De taal, Educatieve programma's | 0 comments

Amazigh APP (Ajeyyef)

Galgje in Tamazight (AJEYYEF)   Danita ad asent tira n...

read more

Tamkerra n tutlayt di Tmaziɣt

Posted by on 7:46 pm in De taal | 2 comments

Tamkerra n tutlayt di Tmaziɣt

Ejj amezwaru ad nessars afus nneɣ x tbadut n tutlayt. Tutlayt war teǧi ca amecnaw taɣma n wawařen; tutlayt d taremmast (= middelen) n umṣawaḍ. Tutlayt d řqendart n tusna, d dduzan n uxarreṣ.

read more

Tmaziɣt n ayt Buzeggu

Posted by on 10:39 pm in De taal, Verhalen & Gedichten | 0 comments

Tmaziɣt n ayt Buzeggu

Iẓewran n tqebbař n ayt buzeggu qqnen ɣar weẓwar n izennaten. Aṭṭas zzaysen twaɛarben, war qqimen marra ssawařen Tmaziɣt nsen, ssiwḍen ten imezzan* (řbarani) ad ttun tutlayt tayemmat. Maca qqimen ɛad iwdan imeqqranen ssawařen iřes n tmaziɣt, xmi i ɣa raḥen, Tmaziɣt ad traḥ! war iǧi amecnaw mamec ntaff ass a di tmurt n Arif n nnej. Xseɣ ad iniɣ aqa tarwa n Arif marra –ameẓyan d umeqqran, awtem, tawtemt- sswařen Tmaziɣt nsen. Sennej i manaya, řebda tammurt n řewḍa itawḍ it bujeyyar qbeř i tmurt n wedrar. Zi tqebbař i d innḍen i ayt Buzeggu, ntaff: Angad, ayt Bouḥemdun, ayt Hamlil, ayt Meṭher, Meccaya, ayt Yaɛla, Zekkara, ayt issnasen (ayt xalid, ayt Menguc, ayt Urimec). S wenneḍ i d ggint tqebbař  itwaɛerben (arabisering) x tqebbař timaziɣin, i yejjin aydud di tmennaṭ a ař ami war iqqim imneɛ acbar, izzenz amezruy! Isɣa zzayes tutlayt n midden. S manaya xseɣ ad ssecneɣ drus-drus zi tutlayt nsen, d tamyart*  nsen. Zi min ufiɣ deg ijj n tesɣunt (Revue) qqaren as “Revue Africaine, (nr.91: 1947), ad idareɣ min yura  Ch. Pellat s tlatinect. Tira n tesɣunt mani ufiɣ awařen x Tmaziɣt n Ayt Buzeggu daysent tamara s minzi d tiqdimin aṭṭas. Ḥuma ad tiři tɣuri (n imaynuten) tefsus x yiřes, WAR tariɣ ca s teslugent (standardisation) i zi ntari Tmaziɣt s Tlatinect. Řexxu ad kenniw jjeɣ ad tessijjem x Tmaziɣt n Ayt Buzeggu.  1.      Ssuq “Ssuq iɛmmer ɣer neɣ ass l-lexmis deg ayt bu-zeggu; ittadef ɣer-naɣ imendi d yirden d ddra, t-tazart d baṭaṭa d lebhayem d ifunasen d ssukker d watay d lgaz d ccmeɛ, t-tmellalin d iyaẓiḍen t-tɣallin d iserdan t-tserdin d izeɛwajen n tserdin d ijedɛan n tɣallin. Iḍu ssuq –llahu malik elḥemd- kull ci yuseɛ, ttasen midden zi Leɛyun, ttasen zi tewrirt, ttasen zi mestimer, zeg ayt iɛala, ad adfen ɣer ssuq s lebhayem nsen d imendi nsen. Tella d-is ict n rreḥbet n ifunasen, ict n lebhayem, ict n iyaziḍen, ict n imendi, ict n lkettan, ict n it bab n ssukkar, ict n lxudret, ict n it bab n tɛeṭrit. Tudef tɛeṭrit ɣer ssuq, tuseɛ. Llan znuzen skinjbir, tifelfelt taberkant, l-kemmun, l-ḥenni, tazult, lmerjan, ayn mma terzud ɣer tɛeṭrit, ttufi-t di ssuq. I mc ɣra kemmlen ssuq, iǧen isɣu, iǧen izzenz, iffeɣ zi ssuq”.  2.     Taslit Nexs ad nruḥ ad nexḍeb tameṭṭut. Nessifed ict n tmeṭṭut t-tawessart, s leɛqel nnes, tessen ag xeṭben, truḥ ɣer babas n teslit, innas: Merḥba zzi-wen, “bessaḥ ma illa ad teqblem accreḍ inu”, tenna as: “neqbel eccerḍ ennek”. Tameṭṭut temmewc, ad nruḥ necni d jjmaɛet ad negg taɛmamt: tmanyin duru, takebbit n dhen, takebbit enniḍen n zzit, ɛecra n leqwaleb n ssukker, xemsa n iqerqasen n watay, xemsa n ṭṭeẓẓinat n ccmeɛ, saku n imendi, xemsteɛcer n qurdiya? n yirden, xemsteɛcer n qurdiya n waren, jar waren n yirden d waren n temẓin, tlata n lebhayem ak-d lemcixit? Tlata ak-d ddfeɛ. nruḥ ad nemmunsu ɣer bab n tmeṭṭut, uca nmun ɣer bab n teslit. Nexs ad negg islan, nexs ad negg mulay, ad negg luzir, ad negg xemsa n islan, i mc ɣra iqqen l-ḥenni i mulay, ad iruḥ ɣer lḥujbet ad idebber ak-d teslit nnes. Nexs ad negg urar ad nessaruggeḥ taslit, a (d) nruḥ a(d) nessufeɣ taslit a(d) tt nesniy d enni taymart?, a(d) tt isniy umas, i mc tt ɣra...

read more

Wi yexsen ad yini yini

Posted by on 8:26 am in Columns, De taal | 0 comments

Wi yexsen ad yini yini

Tsunami n wawařen n Taɛrabt!   Amec itwassen deg iyyar n tusna, xmi nessawař Tmaziɣt, nessawař itt s umawař n Tmaziɣt tayemmat, maca din mani i itemrusan wawařen n midden deg wemcan n wawařen n Tmaziɣt. Manaya war iǧi d amnus d ameqqran minzi marra tutlayin n midden daysent awařen i d-yudfen zi tmura nneɣni, s uɣiř niɣ s wuř; waxxa, s minzi i ɣa nessen awař n Umaziɣ zeg wawař n midden? S wawařen nneɣni (in other words) din iwdan xmi itesřan i ca n wawař n Tmaziɣt yudes, niɣ yarwes deg wawař n taɛrabt, qqaren aqa awař a ikke-d zi tutlayt taɛrabt. Maca  ixes war ntettu ca aqa waxxa awařen arewsen deg wayawya, war yexs ca nican ad yini aqa war ǧin ca d Tmaziɣt. Ḥuma ad nessen amussen n min neqqar, ad neksi ijj n wawař zeg wawařen i icarcen aked wawařen n midden, amecnaw /qqḍ/ /řqeddid/ /iɣɣeḍ/ /tiɣarɣart/, /reɣ/ /reqq/, marra awařen a udsen i wawařen n taɛrabt d/niɣ tasirect (l’assyrien) amecnaw, /alwaqud/, /waqad/ , /tawaqqud/. Mařa nexs ad nessen awařen i yeǧan n Tmaziɣt d wawařen i d ikkin zi tutlayin tisimiyin ( langues sémitiques) niɣ tutlayin n Proto-Afro-Asiatic, amecnaw tutlayt tasimitect (sémitique), tutlayt n Miṣr taqdimt (l’égyptien), niɣ tutlayt takucitit (couchitique), ixeṣṣ ad nessen tutlayin n midden.  Marra tutlayin tina i da i d-idareɣ sennej carcent aked wayawya aẓwar n wawař, maca war ixes ca ad yini aqa marra awařen nni kkin-d zi taɛrabt. Amec nessen aqa taɛrabt simant nnes dayes ktar zi 70% n wawařen kkin-d zi Tasirect (l’assyrien), Taɛibrect (l’hébreu), Talatinect (Latine), Tasanskrit (Sanskrit), tafarisect (Perse), d tasumarect (sumérienne). Wenni yexsen ad issen aṭṭas x manaya, ad issij x  (http://www.amazigh.nl/2011/12/areṭṭar-n-wawařen/). Deg iyyar a, xseɣ ad ssiwřeɣ x manaya, ad ssecneɣ -waxxa drus war iǧi aṭṭas- awařen zeg wawařen i zi nessawař di tudart n wussan n yiḍa. Sennej i manaya, min isscanen aqa tammurt n Lmeɣrib dayes aṭṭas n Imaziɣen, niɣ dayes aṭṭas n imeẓdaɣ ssawařen ɛad tutlayt tayemmat, danita nzemmar ad nini aqa umi i d-hudden midden, kkin-d amezwar x tmurt n Libya, ssenni Tunes, d Dzayar. Lmeɣrib, netta,  iqqim d aneggar s minzi netta tuɣa yiggʷejj x tmura nneɣni n Tmezɣa. S uyenni i netwařa, niɣ ntaff  iḍa aqa sennej i 60% n imeẓdaɣ ɛad rux ssawařen s yiřes n Tmaziɣt tayemmat, iřes i zi ssiwřen yewdan twařat tamezwarut sennej i Tmurt n Tmezɣa. Maca zi tasut/tmiḍi (century/siècle) n XII, bdant tqebbař n waɛraben tmuǧuɣent ssa d ssa x tmura n midden. Ssenni bdan wawařen n Tmaziɣt ɣeǧyen, tweddařen, twattun, tadfen ijj deg wenneɣni, tejjan amcan nsen, niɣ azwar i wawařen n midden, ař ami yiweḍ umawař n Tmaziɣt ɣar waddud i di yeǧa deg wakud n yiḍa. Sennej i manaya, adaf n wawařen n midden deg umawař n Tmaziɣt aqa t ɛad war izgenfi, war ibedd. Danita xseɣ ad iniɣ aqa mařa war kkaren imesnawen Imaziɣen x iḍaren nsen ad sbedden tsunami n wawařen n taɛrabt, ad yass ijj n wakud war ntiff awařen n Tmaziɣt i zi ɣa nessiweř jaraneɣ. Ad naff ɣir tiɣri n (řḥarf) [n] i zi nesseřsaq jar wasmawen d wawařen, amecnaw jar wawařen n taɛrabt danita ɣar zzat: “ttijara [n] twajar”, “lmalik [n] řmusakin!” Uca ad yeqqim [n] itmuṭṭi zi tuylat ɣar tennɣni, amecnaw [n] jar wawařen n tseppanyut: “Tapa [n] buqrunis ”, “barra n buqadiyyu”!! Niɣ...

read more

Acemřař d ubercan

Posted by on 3:19 pm in De taal | 0 comments

Ǧan ca n yiřsawen n midden mani ntaff ɣarsen řeḥsab zi 1 ar 14, ktar zi manaya war ɣarsen ttifed ca; xmi nni tawḍen ɣar 15 qqaren: ‘aṭṭas’. Aṭṭas ixs ad yini 15, 16, 17 uca řuḥ xafes am nni. War ntettu ca aqa nnumarwat qqnen ɣar tusna d ixarriṣen n iyduden.

read more

Tutlayt n Tmaziɣt di tallunt d wakud

Posted by on 8:38 am in De taal | 0 comments

Zeg iseqsiyen iqesḥen deg wazzay n tutlayt n Tmaziɣt, ntaff aseqsi x wakud mani tebda tutlayt ad tesscen ixf nnes sennej i tmurt n Tmezɣa. Deg iyyara ( 1), ad nessiweř x tutlayt i icarfen jar tallunt (space) d wakud (time).

read more

Min nzemmar ad negg s umawař n ufus? Yura t : Mohamed Essanoussi

Posted by on 7:54 am in De taal | 0 comments

Amawař n ufus war ijji amcan, netta aqa t di marra iřsawen n Tmaziɣt. Atarras ɣares afus (fus n waryaz), ařeyzim (agelzim) ɣares afus (fus n uřeyzim), taqmijjat ɣares afus (fus n teqmijjat), Tawwart ɣares afus (fus n tewwart), amjar ɣares afus (fus n wemjar), uřa d Arebbi ɣares afus; qqaren as waɛraben afus n Arebbi aqa t sennej i ifassen nsen!

read more

Facebook

Twitter