Hoofdmenu

Recente berichten

#91
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 04/05/2020 om 14:00:14
inna = hij heeft gezegd â†' 3 ev. m. voltooide tijd van het werkwoord ini = zeggen


gebiedende wijs       gebiedende wijs ontkennend
imp. ev.ini!ur qqar ca!
imp. mv. m.     init!ur qqart ca!
imp. mv. v.             inimt!         ur qqarmt ca!

voltooide tijd       voltooid ontkennend       toekomende tijd
3 ev. m. / netta     inna â†' yennaur inni caad yini
3 ev. v. / nettat     tnna â†' tennaur tenni caa tini
1 mv. / neccin     nnna â†' nennaur nenni caa nini
           
1 ev. / necc     nniÉ£ur nniÉ£ caad iniÉ£
3 mv. m. / nitni     nnanur nnin caad inin
3 mv. v. / nitenti     nnantur nnint caad inint
           
2 ev. / cek / cem     tnnidâ†' tennidur tennid caa tinid
2 mv. m. / kenniw     tnnam â†' tennamur tennim caa tinim
2 mv. v. / kennint     tnnamt â†' tennamt     ur tennimt caa tinimt


onvoltooide tijd     onvoltooid ontkennend        onvoltooid toekomende tijd
3 ev. m. / netta     iqqar â†' yeqqar ur iqqar caad iqqar
3 ev. v. / nettat     tqqar â†' teqqarur teqqar caa teqqar
1 mv. / neccin     nqqar â†' neqqarur neqqar caa neqqar
           
1 ev. / necc     qqarÉ£ur qqarÉ£ caad qqarÉ£
3 mv. m. / nitni     qqarnur qqarn caad qqarn
3 mv. v. / nitenti     qqarntur qqarnt caad qqarnt
           
2 ev. / cek / cem     tqqard â†' teqqardur teqqard caa teqqard
2 mv. m. / kenniw     tqqarm â†' teqqarmur teqqarm caa teqqarm
2 mv. v. / kennint     tqqarmt â†' teqqarmt      ur teqqarmt caa teqqarmt

#92
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 03/05/2020 om 15:45:17
yufa = hij heeft gevonden â†' 3 ev. m. voltooide tijd van het werkwoord af = vinden


gebiedende wijs       gebiedende wijs ontkennend
imp. ev.af!ur ttaf ca!
imp. mv. m.     aft â†' afet!ur ttafet ca!
imp. mv. v.             afmt â†' afemt!         ur ttafemt ca!

voltooide tijd       voltooid ontkennend       toekomende tijd
3 ev. m. / netta     iufa â†' yufa ur yufi caad yaf
3 ev. v. / nettat     tufaur tufi caa taf
1 mv. / neccin     nufaur nufi caa naf
           
1 ev. / necc     ufiÉ£ur ufiÉ£ caad afÉ£ â†' ad afeÉ£
3 mv. m. / nitni     ufinur ufin caad afn â†' ad afen
3 mv. v. / nitenti     ufintur ufint caad afnt â†' ad afent
           
2 ev. / cek / cem     tufidur tufid caa tafd â†' a tafed
2 mv. m. / kenniw     tufimur tufim caa tafm â†' a tafem
2 mv. v. / kennint     tufimtur tufimt caa tafmt â†' a tafemt


onvoltooide tijd     onvoltooid ontkennend        onvoltooid toekomende tijd
3 ev. m. / netta     ittafur ittif caad ittaf
3 ev. v. / nettat     ttafur ttif caa ttaf
1 mv. / neccin     nttafur nttif caa nttaf
           
1 ev. / necc     ttafeÉ£ur ttifeÉ£ caad ttafeÉ£
3 mv. m. / nitni     ttafenur ttifen caad ttafen
3 mv. v. / nitenti     ttafentur ttifent caad ttafent
           
2 ev. / cek / cem     ttafedur ttifed caa ttafed
2 mv. m. / kenniw     ttafemur ttifem caa ttafem
2 mv. v. / kennint     ttafemt        ur ttifemt caa ttafemt

#93
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 02/05/2020 om 08:48:23
iggwar = hij loopt â†' 3 ev. m. onvoltooide tijd van het werkwoord ugur / uyur = lopen


gebiedende wijs       gebiedende wijs ontkennend
imp. ev.ugur â†' uyur!ur ggwar ca!
imp. mv. m.     ugurt â†' uyurt!ur ggwart ca!
imp. mv. v.             ugurmt â†' uyurmt!         ur ggwarmt ca!

voltooide tijd       voltooid ontkennend       toekomende tijd
3 ev. m. / netta     iuyur â†' yuyur ur yuyur caad yuyur
3 ev. v. / nettat     tuyurur tuyur caa tuyur
1 mv. / neccin     nuyurur nuyur caa nuyur
           
1 ev. / necc     uyurÉ£ur uyurÉ£ caad uyurÉ£
3 mv. m. / nitni     uyurnur uyurn caad uyurn
3 mv. v. / nitenti     uyurntur uyurnt caad uyurnt
           
2 ev. / cek / cem     tuyurdur tuyurd caa tuyurd
2 mv. m. / kenniw     tuyurmur tuyurm caa tuyurm
2 mv. v. / kennint     tuyurmtur tuyurmt caa tuyurmt


onvoltooide tijdonvoltooid ontkennend        onvoltooid toekomende tijd
3 ev. m. / netta     iggwar â†' yeggwarur iggwar caad iggwar
3 ev. v. / nettat     tggwar â†' teggwarur teggwar caa teggwar
1 mv. / neccin     nggwar â†' neggwarur neggwar caa neggwar
           
1 ev. / necc     ggwarÉ£ur ggwarÉ£ caad ggwarÉ£
3 mv. m. / nitni     ggwarnur ggwarn caad ggwarn
3 mv. v. / nitenti     ggwarntur ggwarnt caad ggwarnt
           
2 ev. / cek / cem     tggward  â†' teggwardur teggward caa teggward
2 mv. m. / kenniw     tggwarm  â†' teggwarmur teggwarm caa teggwarm
2 mv. v. / kennint     tggwarmt â†'  teggwarmt        ur teggwarmt caa teggwarmt

#94
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 01/05/2020 om 12:37:57
De werkwoorden, die ik de komende tijd zal gaan vervoegen, ga ik niet zelf verzinnen. Om mezelf wat werk te besparen zal ik de werkwoorden selecteren uit een kort sprookjesverhaal genaamd Tḥajit n uyazid iskaren, oftewel het verhaal van de dronken haan (3).




Tḥajit n uyazid iskaren

ljj n uyazid iggwar di lɣabet. Netta iggwar iggwar iggwar, arami yufa ijj n tziyyat n ccreb.

Inna-as:

"Ooh! Nnhar-a ufiɣ taziyyat-a n ccreb. Nnhar-a ad ggeɣ ijj n ssekra, ad yiri ur ɣar-s bu rḥedd."

Yazid yarzem tazeyyat-nni, a nini cen wiski n tciba niɣ ca nnuε n ccreb ammu, netta yarzem-it, netta icemm arriḥt n ccreb-nni.

Netta icemm arriḥt-nnes, netta iduwwex uca ywda ɣar tmurt.

Taziyyat-nni teqqim zzat-nnes.

Iá¹£bar cwayt, tus-d taqnennect.

Tenna-as: "Aah! nnhar-a yazid iskar."

Tenna-as: "Raja, ura necc ad ggeɣ ijj n rkas."

Nettat truḥ ɣar tziyyat-nni, nettat tarzem-it ammu, tcemm arriḥet, tduwwex, tewda.

Yus-d upabu εawed kifkif.

Inna-as: "Nnhar-a ad ggeɣ ijj n ssekra."

Netta icemm, netta yewda.

Netta yus-d uqzin.

Aqzin yenna-as: "Nnhar-a: yazid d tqnennect d upabu d wiski, nnhar-a ad ggeɣ ijj n ssekra."

Netta igga ijj n ddekket.

Iskar uca yewda.

Yus-d wuccen. Iswa ijj n ddekket, ynna-as: "Yiwy-d arebbi nnhar-a: yazid d tqnennect d upabu."

Iskar.

Yus-d insi.

Ɛawed iswa iskar.

Yus-d ifis.

Inna-as: "Yiwy-d arebbi nnhar-a zzad: ha yazid d tqnennect d upabu."

Yus-d ssbeε.

Wenni d ɣa yasen, ad yaf ccreb dinni, iqqar-as: "Ha ccreb, ha zzad, ha macca."

Ad isew. Isess.

Wenni ɣa iswen rkas ad iwda ɣar tmurt.

SsbeÉ› iswa rkas iwda, ifis iswa rkas iwda.

Aqzin, uccen, insi, kulci munen swin, kulci wdan ɣar tmurt.

Arǧinna, yazid, inder deg ufaqi.

Zeεma truḥ zzayes dduxt-nni, netta d amezwaru i yarzmen taziyyat-nni.

Ixzar ammu: "Ha!"

Ittwala yinsi da, yifis diha d ssbeε diha ywda.

Aqzin d taqnennect d wuccen kulci iwdan.

Inna-as: "Oh, necc xminni skareɣ, tqewwareɣ. Xzar min ggiɣ."

Netta yiwy tsappa-ness uca iwt-iten zzayes. Marra inɣ-iten.

Safi tkemmer tḥajit.


(3) De menseneetster - M. Kossman, blz. 270
#95
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 29/04/2020 om 19:54:25
Als ik voor het werkwoord fhem de vervoegingen verder ga invullen, dan komt het schema als volgt uit te zien:


gebiedende wijsgebiedende wijs ontkennend
imp. ev.fhem!ur fehhem ca!
imp. mv. m.     fehmt â†' fehmet!ur fehhmt ca â†' ur fehhmet ca!
imp. mv. v.             fehmmt â†' fehmemt!         ur fehhmmt ca â†' ur fehhmemt ca!

voltooide tijdvoltooid ontkennend      toekomende tijd
3 ev. m. / netta     ifhem â†' yefhemur ifhim caad ifhem
3 ev. v. / nettat     tfhem â†' tefhemur tefhim caa tefhem
1 mv. / neccin     nfhem â†' nefhemur nefhim caa nefhem
           
1 ev. / necc     fehmγ â†' fehmeγur fhimeγ caad fehmeγ
3 mv. m. / nitni     fehmn â†' fehmenur fhimen caad fehmen
3 mv. v. / nitenti     fehmnt â†' fehment    ur fhiment caad fehment
           
2 ev. / cek / cem     tfehmd â†' tfehmedur tfhimed caa tfehmed
2 mv. m. / kenniw     tfehmm â†' tfehmemur tfhimem caa tfehmem
2 mv. v. / kennint     tfehmmt â†' tfehmemt       ur tfhimemt caa tfehmemt


onvoltooide tijdonvoltooid ontkennend    onvoltooid toekomende tijd
3 ev. m. / netta     ifehhemur ifehhem caad ifehhem
3 ev. v. / nettat     tfehhemur tfehhem caa tfehhem
1 mv. / neccin     nfehhemur nfehhem caa nfehhem
           
1 ev. / necc     fehhmγ â†' fehhmeγur fehhmeγ caad fehhmeγ
3 mv. m. / nitni     fehhmn â†' fehhmenur fehhmen caad fehhmen
3 mv. v. / nitenti     fehhmnt â†' fehhment    ur fehhment caad fehhment
           
2 ev. / cek / cem     tfehhmd â†' tfehhmedur tfehhmed caa tfehhmed
2 mv. m. / kenniw     tfehhmm â†' tfehhmemur tfehhmem caa tfehhmem
2 mv. v. / kennint     tfehhmmt â†' tfehhmemt    ur tfehhmemt caa tfehhmemt

#96
Muziek / Re: Ode aan zijn roots L' Alge...
Laatste bericht door Amshoom Style - 27/04/2020 om 20:36:19
ⵜⴰⵎâµ"ⵏⵜ ⵏ ⵜⴰⵎⴰⵣⵖⴰ
Tamazgha United
#97
Muziek / Re: "Tamourth iw" van Tunesisc...
Laatste bericht door Amshoom Style - 27/04/2020 om 18:09:47
Ondanks de intensieve arabisering, zijn ze door Marokko, Algerije en Libië geïnspireerd om de ware aard van de Amazigh identiteit, op een opzwepende manier uit te drukken.

ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⴻⵏ ⵏ ⵜâµ"ⵏⴰⵙ ⵙⵏⴰⵏ ⵉâµ...ⴼⴰⵏⵙⴰⵏ ⵜⴰâµ"ⵡⴰ ⵏ ⵜⴰⵎⴰⵣⵖⴰ

Imazighen n Tounas snan ikhfansan tarwa n Tamazgha

ⵣⵣⵣⵣ
#98
Taal / Re: Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 27/04/2020 om 16:47:12
Voordat ik daadwerkelijk aan de slag met taseftit n umyag, zal ik eerst laten zien hoe een amyag in onze taal er eigenlijk uit ziet. Waaruit bestaat een werkwoord in het Tarifit en hoe is het taalkundig opgebouwd? Nou in principe kunnen werkwoorden opgebouwd worden uit 3, 4, 5 of zelfs 6 verschillende lagen. Hoe dat precies zit zal ik hieronder laten zien door als voorbeeld te nemen het werkwoord fhem = begrijpen.


1. Lexicale stam
In de 1e plaats heb je te maken met de lexicale stam. Deze stam bestaat uit 1 of meerdere vaste consonanten, oftewel de stammedeklinkers. Deze medeklinkers komen steeds terug in de afgeleide woorden en dragen ook een specifieke betekenis met zich mee.

- c-c-c â†' f-h-m =  fhem, sefhem, msefhem, twafhem, rfhamet, afham, asefhem
- begrijpen, leren, met elkaar tot overeenstemming komen, begrip, uitleg, et al.


2. Klankschema
De 2e laag bestaat uit het klankschema. Dit heeft betrekking op de vocalen, oftewel de klinkers. Deze kunnen verschillend zijn afhankelijk van o.a. de werkwoordstijden, getal en de ontkennende vorm.

- c-c-e-c â†' f-h-e-m = imperatief ev.
- c-c-e-c â†' f-h-e-m = voltooide tijd
- c-e-C-e-c â†' f-e-hh-e-m = onvoltooide tijd / imperatief ev. ontkennend
- c-e-c-c â†' f-e-h-m = imperatief mv.
- c-e-c-c â†' f-e-h-m = voltooide tijd
- c-e-C-c â†' f-e-hh-m = onvoltooide tijd / imperatief mv. ontkennend
- c-c-i-c â†' f-h-i-m = voltooide tijd ontkennend


3. Werkwoordstam
De lexicale stam + klankschema geeft de werkwoordstam. Dit is de meest gereduceerde vorm van een werkwoord. En dit is dus wat je gebruikt om mee te vervoegen. In de praktijk kan de werkwoordstam ook gebruikt worden als een werkwoord in de gebiedende wijs enkelvoudsvorm (imperatief ev.), aangezien deze geen persoonsuitgang kent.

- ( f-h-m + c-c-e-c ) â†' fhem = begrijp (werkwoordstam)
- ( f-h-m + c-e-c-c ) â†' fehm = begrijp (werkwoordstam)
- ( f-h-m + c-c-e-c ) â†' fhem! = begrijp! (imperatief ev.)


4. Werkwoord
Als je de werkwoordstam eenmaal hebt gevonden, dan kun je met behulp van voor- en/of achtervoegsels de persoonsuitgangen aan een werkwoord gaan toevoegen. Deze zijn wel afhankelijk van persoon, getal en geslacht. Met de 1e werkwoordstam ( f-h-m + c-c-e-c ) â†' fhem kun je ook de 1e vervoegingen mee maken:

imp. ev.                                  â†'   fhem!
3 ev. m. = hij / netta               â†'   i-fhem
3 ev. v. = zij / nettat               â†'   t-fhem
1 mv. = wij / neccin                â†'   n-fhem

Vervolgens kun je met de 2e werkwoordstam ( f-h-m + c-e-c-c ) â†' fehm de overige vervoegingen mee maken:

1 ev. = ik / necc                      â†'   fehm-É£
3 mv. m. = ze / itni                 â†'   fehm-n
3 mv. v. = ze / nitnti               â†'   fehm-nt
imp. mv. m.                            â†'   fehm-t!
imp. mv. v.                             â†'   fehm-mt!

2 ev. m. = jij / cek                    â†'   t-fehm-d
2 ev. v. = jij / cem                    â†'   t-fehm-d
2 mv. m. = jullie / kenniw          â†'   t-fehm-m
2 mv. v. = jullie / kennint          â†'   t-fehm-mt

Bovenstaande vervoegingen zijn de standaard vervoegingen van een werkwoord. Enkele variaties hierop:

- De vervoeging van imperatief mannelijk meervoud kan regionaal verschillen. fehm-ṯ! â†' fehm-m!
- De vervoeging van imperatief vrouwelijk meervoud kan regionaal verschillen. fehm-mt! â†' fehm-nt!
- De vervoeging van 2e persoon meervoud vrouwelijk kan regionaal verschillen. ṯ-fehm-mt! â†' ṯ-fehm-nt!
- De vervoeging van 3e persoon enkelvoud mannelijk kan verschillen, indien naast een klinker. i-fhem â†' ye-fhem
- Bij alle vervoegingen van een werkwoord kan er een stemloze e-klank worden toegevoegd. Deze e-klank voegt grammaticaal weinig toe, maar is vooral bedoeld om de opeenhoping van medeklinkers tegen te gaan, ter bevordering van de uitspraak. ṯ-fhem, n-fhem, fehm-ṯ, fehm-É£, fehm-n... â†' ṯefhem, nefhem, fehmeṯ, fehmeÉ£, fehmen...


5. Hulpwoorden
Bij de 5e laag kun je met behulp van hulpwoorden een werkwoord ontkennend maken (ur ___ ca) als ook de toekomende tijd aangegeven (ad / a).

- werkwoordstam                         â†'   fhem = begrijp
- imperatief ev.                            â†'   fhem! = begrijp!
- voltooide tijd                              â†'  ifhem = hij heeft begrepen
- onvoltooide tijd                           â†'  ifehhem = hij begrijpt

- imperatief ontkennend                   â†'   ur fehhem ca! = begrijp niet!
- voltooid ontkennend                      â†'   ur ifhim ca = hij heeft niet begrepen
- onvoltooid ontkennend                   â†'   ur ifehhem ca = hij begrijpt niet

- toekomende tijd                           â†'   ad ifhem = hij zal begrepen hebben
- onvoltooid toekomende tijd           â†'   ad ifehhem = hij zal begrijpen


6. Voorvoegsels
Tot slot kun je met behulp van aanvullende voorvoegsels een werkwoord actief maken (s___) als ook passief (twa___). Ook kun je hiermee een werkwoord wederkerig maken (m___).

- fhem = begrijpen
- sefhem = iemand laten begrijpen / uitleggen aan iemand
- twafhem = begrepen worden
- msefhem = elkaar begrijpen / tot overeenstemming komen met elkaar
#99
In de media / Re: Is dit een omslag? Marcouc...
Laatste bericht door buɛluz - 27/04/2020 om 15:49:42
Citaat van: Thatha op 25/04/2020 om 20:56:49
Marcouch is dat een verbastering van Marakuch? Tamurt n Akuch?

Het zou kunnen dat die naam afgeleid is van Amur n Akuc = Land van God. Een alternatieve etymologie zou kunnen zijn Amer n Akuc = Zegen van God.
#100
Taal / Arrendan Challenge 2020
Laatste bericht door buɛluz - 26/04/2020 om 23:15:05
Taseftit n umyag di Tarifit

Het vervoegen van een werkwoord in het Riffijns

Net als twee jaar geleden wil ik ook dit jaar gedurende de heilige maand even stilstaan bij onze taal, als dat mag. De vorige keer bestond de challenge uit de vertaling en grammatica van de Tarifit taal, oftewel: tarjemt d tajeṛṛumt n Tmaziɣt Tarifit. Dat bleek toch lastiger te zijn dan ik me vooraf had ingeschat. Daarom wil ik het mezelf deze arrendan makkelijker maken. Dit keer zal ik me beperken tot slechts één grammaticaal onderdeel. Namelijk het vervoegen van een werkwoord in de Tarifit taal, oftewel: taseftit n umyag di Tmaziɣt Tarifit.

Het woord amyag (1) betekent binnen de Amaziɣ taalkunde werkwoord. Het is afgeleid van het werkwoord gg = doen. Letterlijk vertaald betekent amyag dus eigenlijk doewoord, oftewel hetgeen wat gedaan wordt in de zin. Het woord taseftit (2) betekent het vervoegen en is afgeleid van het werkwoord fta = dicteren, hardop voorlezen, voorzeggen om op te schrijven. Letterlijk vertaald betekent taseftit n umyag dus eigenlijk: het hardop voorlezen van het doewoord.

De challenge zal de komende maand in principe dus simpeler worden vergeleken met de vorige keer: gedurende arrendan zal ik proberen elke dag 1 werkwoord te vervoegen in het Tarifit. Wat ik van de vorige keer heb geleerd, is dat werkwoorden werkelijk de bouwstenen vormen van onze taal. Veel woorden uit onze taalschat zijn terug te herleiden tot een werkwoord. Door juist te oefenen met het vervoegen van werkwoorden, zul je beter in staat zijn om bepaalde taalkundige patronen in ons Tarifit te ontdekken.

Mijn boodschap luidt dan ook als volgt: indien je je moerstaal wilt leren kennen, begin dan met taseftit n umyag.



(1) Tajeṛṛumt n Tmaziɣt, M. Mammeri, blz. 61
(2) Tajeṛṛumt n Tmaziɣt, M. Mammeri, blz. 63