Asseppanyu d wenni tuɣa iṭṭfen sseḥra qbeř. Awarni as yus d Lmeɣrib uca iṭṭef aṭṭas zi Ssehra deg usseggʷass n 1975. Zi ssenni idweř Lmeɣrib iḥesseb Sseḥra zi tmura nneḍni n Lmeɣrib. Iseḥraweyyen s uɛawen n dzayar arezzun ad ggen tammurt nsen di Sseḥra. Amenɣi aya wanita aṭṭas i dayes yemmuten aṭṭas n imeɣrabiyyen d iṣeḥrawiyyen. Amenɣi wanita ɛad tmenɣan xas s uqarṭas d wawař ak tmura n ddunect id yusin di tmurt n umarikan.

www.youtube.com/watch?v=169702B201DE8E99

Tamazight behoort tot de Hamito- Semitische (of Afro-Aziatische) talen en is bezig een plaats te veroveren in de moderne wereld. Dat gaat niet zonder problemen: het Tamazight geldt in de Maghreb-landen niet als een taal maar als een dialect.

Een van de intellectuelen die zich voor de groei en de bloei van hun moedertaal inzetten is Kaddour Cadi (1952-1995). Deze geleerde kwam in 1995 om bij een tragisch auto-ongeval. In zijn korte leven heeft hij zich onvermoeibaar ingespannen, zonder enige zweem van kortzichtigheid of chauvinisme, laat staan fanatisme of separatisme. Dit bleek, behalve uit zijn wetenschappelijke publicaties, uit de lezing die hij, kort voor zijn dood, op uitnodiging van de culturele vereniging Amazigh, in Amsterdam heeft gehouden. Hier volgt de essentie van zijn laatste lezing in het Nederlands vertaald.

Door: Ahmed Essadki & Roel Otten uit Strijdkreet van de aarde, Ahmed Essadki (1997)

Lezing Cadi Kaddour

‘De Tamazight-taal leeft en heeft geen advocaat nodig: de Imazighen die ons hebben opgevoed verdienen meer dank en respect van ons dan degenen die zich de Tamazight-taal toe-eigenen! Zeker, we moeten onze taal niet vergeten, maar tegelijkertijd moeten we niet nalaten open te staan voor andere talen: wij kunnen ons in alle talen uitdrukken!

Tamazight is een Noord-Afrikaanse taal van respectabele ouderdom. In tegenstelling tot bijv. de taal van de farao’s, is het Tamazight tot op heden levend gebleven. In de afgelopen twee decennia is deze taal begonnen de marge van de geschiedenis te verlaten en zich te bewegen in de richting van het centrum. Naast de religie en de positie van de vrouw is het Tamazight een issue van belang geworden, en wel één die zwaar zal wegen op de Maghreb-landen, of wij dat nu wenselijk vinden of niet. Het Tamazight heeft zijn marginale positie verlaten en is een taal geworden. Hoe kunnen wij in de toekomst de positie van deze taal versterken?

Eerst wil ik het hebben over de vraag die in de kringen van Tamazight-sprekende intellectuelen en in publicaties op het gebied van de Amazigh-cultuur onophoudelijk gesteld wordt: ‘Waarom Tamazight?’ Naar mijn mening hebben wij deze vraag al achter ons, want zij is ingehaald door de geschiedenis, door de democratie, en door de politieke discussie in Marokko op het allerhoogste niveau -- op 20 augustus 1994 sprak koning Hassan II over het belang van de Amazigh cultuur! En natuurlijk zijn daar de mensen zelf van wie het Tamazight de eerste taal is: de Imazighen, de rechtmatige bewoners van Afrika. Vervolgens wil ik ingaan op mijn eigen visie op het Tamazight. Ik ga deze taal benaderen vanuit drie invalshoeken.

1. Moderniteit

Sprekend over het Tamazight leg ik altijd de nadruk op de toekomst. We moeten vooruit en niet achterom denken. Dit geldt trouwens voor de hele situatie in de Maghreb-landen.

Wat we nu merken is dat het Tamazight nog in de oudheid leeft, buiten de moderniteit (hier verstaan we onder; het vermogen van de samenleving om technologische prestaties te leveren op de terreinen van productie, organisatie en communicatie). Deze niettegenstaande enkele vernieuwingen, zoals het schrijven van Tamazight, de verrichting van academische studies inzake deze taal, de uitgave van boeken en tijdschriften, en de politieke discussie over de integratie van het Tamazight in het Marokkaanse onderwijs. Wij, Marokkanen, leiden een dubbelleven: een leven in de oudheid en in de moderniteit, en de kloof daartussen moet overbrugd worden door de politiek: langs haar kunnen we het terrein van het nieuwe leven betreden. Maar om van de nieuwe technologie gebruik te kunnen maken, moeten wij de oudheid verdedigen. Dit geldt niet alleen voor het Tamazight, maar voor de hele situatie in Marokko, waar de politieke sfeer voor verbetering vatbaar is. Bij deze overgang van het oude naar het nieuwe leven maskeren de politieke discussies helaas de culturele aspecten. De nog problematische relatie tussen het oude en het moderne leven wil ik illustreren met het beeld van de Marokkaanse hoogwaardigheidsbekleder, die af en toe de Imazighen in het Atlasgebergte bezoekt. Hij draagt een smetteloos witte djellaba en een prachtige gele of witte tarbouch. Hij ontmoet zijn ‘broeders en zusters’ in een tent, hij spreekt met hen in het Tamazight, hij noemt hen nadrukkelijk ‘broeders en zusters’. Met zijn demagogie probeert hij hen aan zijn kant te krijgen. ’s Avonds vliegt hij met een helikopter terug naar Rabat, waar hij in een reusachtige villa huist, omringd door luxe goederen. Met de afstandsbediening in de hand kijkt hij naar wat zich in de wereld afspeelt. Denken jullie dat zo’n figuur het Tamazight wil of kan ontwikkelen?

2.Burgerschap

Burgerschap, het leven van een volk in een rechtvaardige maatschappij, is het resultaat van de elementaire vrijheden. Ook gezien vanuit het burgerschap heeft het Tamazight als taal het volste recht op een plaats in Marokko, aangezien dit land nu eenmaal twee talen heeft.

3.Burgermaatschappij

De burgermaatschappij is een spiegel waarin je jezelf kunt spiegelen, Vanuit dat perspectief kun je bezien hoe je verder moet in je toekomstige leven. Als we allen ontevreden zijn over de huidige situatie en boven het niveau van onderontwikkeling willen uitstijgen en als burgers beschouwd wensen te worden die participeren in het staatsbestel, dan dienen we de juiste vragen te stellen. De juiste vraag is dan niet ‘Waarom Tamazight?’ maar, ‘Hoe kunnen we het Tamazight tot ontwikkeling brengen? Wat moeten we doen om in Marokko een goed beleidsplan voor deze taal en cultuur te ontwikkelen?’ Sinds de onafhankelijkheid van Marokko is nog niet serieus aan deze vragen gewerkt!

Nu wil ik ingaan op de vraag hoe het komt dat het Tamazight zich in een moeilijke positie bevindt. Het is bekend dat Marokko een politiek van arabisering heeft gevoerd, waardoor het Tmazight werd gemarginaliseerd. Desalniettemin leeft deze taal nog steeds, omdat zij bij machte is zichzelf te verdedigen en omdat wij, de Imazighen, naar de berggebieden zijn uitgeweken. Het is duidelijk dat zowel in Nederland als in Marokko, onder zowel Arabisch- als Tamazight-sprekenden, voor- en tegenstanders van Tamazight worden aangetroffen. Er zijn Imazighen die onophoudelijk roepen: Nee, geen Tamazight!’ Wat dat betreft leven we in een tijd van uitdagingen. Begin jaren ‘70 is in Marokko een culturele Tamazight beweging gegroeid, die zich schaarde naast andere bewegingen van het Marokkaanse volk dat naar zijn rechten op zoek is. Er kwamen verenigingen die het recht van de Tamazight-taal en -cultuur opeisten. Vernieuwingen die deze culturele Tamazight beweging heeft teweeggebracht zijn eerder door mij aangeduid. Daarmee zijn de Imazighen de geschiedenis binnengetreden, op zoek naar een plek, naar een naam in de historie.

Moderniteit, burgerschap en burgermaatschappij kunnen, zoals ik eerder aangegeven heb, het Tamazight steunen bij het overwinnen van obstakels die in de weg staan.

Tamazight is een van de kwesties die in de toekomst alle Marokkanen zal verenigen. De Marokkaanse geschiedenis heeft nu eenmaal twee poten: een Arabische en een Amazigh poot. Als we echt een nieuw leven wensen, dan moeten we het Tamazight zien in het kader van een nieuw leven voor heel Marokko. Het is heilloos het Tamazight te zoeken in het oude leven, waaraan naast positieve kanten evenveel negatieve kanten zitten. We wachten nog steeds op de integratie van het Tamazight in het Marokkaanse onderwijs. De befaamde rede van de koning op 20 augustus 1994 bracht op dit punt iets geheel nieuws, maar de juiste interpretatie van deze politieke uitspraak is niet duidelijk. In feite leeft het Tamazight nog steeds in onderdrukking. Van politieke uitspraken zal het moeten komen tot concrete stappen om deze taal in het Marokkaanse openbare leven te integreren: op scholen, universiteiten, radio, tv, enzovoorts. Vooralsnog lijken we nog steeds te verkeren in het stadium van de oude manier van het omgaan met het Tamazight: het gebruik van het Tamazight als politiek spel. Moet het Tamazight niet deel uitmaken van de analyse van de Marokkaanse maatschappij als geheel? Moeten we niet de noodzakelijke stap nemen om de Amazigh kant van Marokko te versterken, teneinde een ware Marokkaanse identiteit op te bouwen? Immers, een ingezeten van Marokko kan pas Marokkaan worden als hij/zij twee talen kan spreken: Tamazight en Arabisch. Deze twee talen hebben elkaar in dat land ontmoet en door de geschiedenis heen zijn zij tegen elkaar gebotst, maar hebben zij ook het nodige uitgewisseld.

In 1991 belegden de organisaties van Tamazight-taal en -cultuur in Marokko een breed opgezette bijeenkomst. Kernpunt van de discussie: de integratie van de Tamazight-taal in overheidsinstellingen, inclusief de onderwijsinstellingen van basisschool tot en met universiteit. Deze bijeenkomst bracht het zogenaamde handvest van Agadir (‘Charte d’Agadir’) voort. Dit handvest is een duidelijke weerspiegeling van hoe mensen in Marokko tegen het Tamazight aankijken. Het Marokkaanse volk is zich welbewust van de noodzaak van Tamazight-taal en -cultuur. Terecht wordt het recht van het Tamazight niet los gezien van de wijzigingen van de algehele situatie in Marokko; met name wordt Tamazight gekoppeld aan democratie en het leven in een burgermaatschappij. De nationale eenheid is immers inmiddels gerealiseerd en er is geen plaats meer voor oude praatjes, zoals de Dahir Berbere (‘berber decreet’, een koloniale wet uit 1930 die het Berberse gewoonterecht bevoordeelde ten kostte van de islamitische wet; tegenstanders van het Tamazight verwijzen graag naar deze kwalijke wet). Ik wijs erop dat, in tegenstelling tot wat de benaming suggereert, het geenszins Imazighen geweest zijn die deze wet in het leven hebben geroepen. Integendeel, zij hebben Frankrijk bevochten en de intrekking van deze Dahir geëist. Laten wij, als Marokkaanse politici en intellectuelen, elkaar geen onzin verkopen, maar laten wij nagaan hoe wij allen Marokkanen kunnen worden! Zeer hoopgevend en stimulerend is dat heden ten dage in Tamazight geschreven wordt. Universiteiten, culturele organisaties en ook diverse individuen publiceren tijdschriften en boeken. We mogen hier spreken van een belangrijke ontwikkeling in de geschiedenis van de Tamazight-taal en -cultuur. De Imazighen zijn zich ervan bewust geworden dat het schrijven voor hun taal een levensvoorwaarde is. Zij weten maar al te goed dat de talen die een sterke positie hebben geschreven talen zijn. Zij zien in waarom de andere taal van Marokko zich in een betere positie bevindt. Naast deze toenemende belangstelling van Imazighen voor het schrijven van hun taal, zien we ook dat in landen waar Imazighen wonen de ene na de andere organisatie voor Amazigh-cultuur in het leven wordt geroepen. Zij vormen naar mijn mening de enige weg die naar de burgermaatschappij kan leiden, in Marokko en de rest van Noord-Afrika. Zij zijn het die bij machte zijn om de identiteit van het Marokkaanse volk een ander gezicht te geven. Zij zijn immers gericht op contacten tussen mensen, op het uitwisselen van vragen en het gezamenlijk zoeken naar oplossingen. Ik denk dat deze organisaties van Tamazight-taal en -cultuur de beste kaders zijn waarin het Tamazight zich kan ontplooien. In deze moeten we niet op politici rekenen. Voor alle politieke partijen in Marokko geldt dat er een kloof gaapt tussen politiek en cultuur. De culturele organisaties streven naar de opbouw van de burgermaatschappij, terwijl de politieke partijen alleen op politieke macht uit zijn. Zoals eerder gezegd, bracht de bijeenkomst van organisaties van Amazigh-cultuur het ‘handvest van Agadir’ voort. Dit handvest behelsde de volgende reeks eisen:

1. De opname van het Tamazight in de grondwet als nationale taal op gelijke voet met de Arabische taal.

2. De instelling van een academisch instituut voor wetenschappelijk onderzoek op het gebied van Tamazight-taal en -cultuur.

3. De integratie van het Tamazight in het onderwijs, van basisschool tot en met universiteit.

4. De financiering van universitaire projecten en onderzoeken betreffende het Tamazight.

5. De integratie van het Tamazight in radio- en tv-uitzendingen.

Het laatste is gebeurd: Tamazight heeft een plaats gekregen op de televisie, maar wat voor plaats! Tamazight kreeg, onder de titel ‘nieuws in de dialecten’, twaalf minuten zendtijd, dat is zegge en schrijven vier minuten per regio. Vier minuten na 35 jaar marginalisatie (sinds de onafhankelijkheid)! Kennelijk heeft men de minimale vrede willen realiseren, in plaats van een maatschappelijke vrede. Bovendien gaat het hier niet om een geschenk uit liefdadigheid: organisaties van Tamazight-taal en -cultuur hebben er vanaf het begin jaren ‘70 voor moeten strijden!’

Heb jij Cadi Kaddour persoonlijk gekend of ben je bekend met zijn werk, laat dan een bericht achter.

De Tractorpartij, een “geschenk” van de staat voor het Marokkaanse volk, speelt in deze affaire een primaire rol, omdat de partij zelf een staatsinstrument is. De partij heeft de taak van de staatspartijen in de jaren zeventig en tachtig overgenomen. Om de invloeden van de “oppositiepartijen” te beperken, gaf koning Hassan II in de jaren zeventig en tachtig opdracht om nieuwe politieke partijen in het leven te roepen . Deze partijen hadden slechts één missie, namelijk de representatie van een democratie à la marocaine. Het is bekend dat de monarchie in Marokko de enige bron is van politieke geloofwaardigheid en dat de politieke partijen slechts tot de make- up behoren. Sinds de onafhankelijkheid in 1956 tot op heden, heeft niemand behalve de monarchie het land geregeerd. Voor de buitenwereld heeft de monarchie alle moderne instituties van de democratie geïmporteerd en geïnstalleerd: de Eerste en Tweede Kamer, een kabinet, verschillende hoorgarden enz. Deze instituties hebben echter geen enkele vorm van gezag of autoriteit, ze zijn slechts instrumenten in handen van de monarchie. De door koning Hassan gecreëerde partijen in de jaren zestig en zeventig zorgden voor het beheer van deze instituties, het waren dezelfde partijen die in elk kabinet terugkwamen, z.g. wederkeer van hetzelfde. De missie en de taak van deze partijen is nu overgenomen door de oude linkse groeperingen en organisaties. Zo zien we nu bijvoorbeeld heel veel linkse militanten die jarenlang in geheime detenties hebben gezeten, aan de top van de Tractorpartij van Al Himma

De leider van de partij, een goede vriend van de koning, wist al lang dat de regionalisering van het land de beste sleutel is om uit de huidige impasse te komen, de impasse van het eindeloze democratiseringsproces. We weten nog niet wat de strekking is van de brede regionalisering die door de Staat is aangekondigd, omdat de politieke achtergronden van het project zelf ook niet bekend zijn. Wat wel bekend is, is dat de Marokkaanse staat de autonomie aan de zuidelijke gebieden wil toekennen, als alternatief voor de vastlopende onderhandelingen. Naar verwachting zal de Sahara dus een speciale status krijgen, aan de rest van de Marokkaanse regio’s zal in feite weinig veranderd worden.

De regionalisering betekent volgens de Marokkaanse maatstaffen geen echte autonomie. De basis waarop de verdeling van de regio’s is gebaseerd zal, tot de verbijstering van de Berberse elite, alles zijn behalve de etniciteit. Het ligt niet voor de hand dat het Rifgebergte bijvoorbeeld straks een eigen politieke status krijgt, hetgeen veel mensen in die regio nu al jarenlang dromen. In de toespraak van de koning van januari jl. kunnen we geen indicaties terug vinden waaruit kan blijken dat de regionalisering een echte autonomie voor alle regio’s zal zijn. De Sahara krijgt wel een autonomie, maar de andere regio’s blijven natuurlijk in handen van de staat. De staatspartijen, zoals de Tractor, staan klaar om hun centraal gezag naar de regio’s te transporteren. De centrale staat blijft regeren en heersen, via deze politieke instrumenten (technocraten en politieke partijen).
De kwestie van de regionalisering domineert op dit moment de aandacht van de bevolking nog niet, de burgers hebben andere prioriteiten. Pas wanneer de verkiezingen naderen, zullen de politieke partijen, zoals altijd, hun communicatie met de bevolking intensifiëren. Pas daarna komen de strategische kwesties, zoals de regionalisering, aan de orde. Het volk hoeft van dit soort kwesties niets te weten, men vindt het niet nodig om de bevolking bewust te maken van haar wording. De politici “bevriezen” hun discours en wanneer het tijd is, halen ze het weer uit de vriezer.

Omdat het om een royale wens gaat, dienen alle politieke partijen mee te denken aan de aanpak van de regionalisering. Maar al deze partijen zijn zich van een ding zeer bewust:  slechts de voorstellen van de Tractorpartij zullen hieromtrent uiteindelijk gehonoreerd  worden, de rest wordt aan de kant gezet.

De politieke koers die de huidige vorst wil varen, permitteert niets anders dan de verovering van het politieke landschap door de Tractorpartij. Iedere Marokkaan weet dat deze partij door de staat snel is “gebakken”. De partij is begonnen met drie Kamerleden en eindigt nu met de meerderheid in de kamer, dus de grootste partij. Zonder rekening te houden met de belangen van het volk, komen de vertegenwoordigers van de partij op televisie met vreemde en hoogmoedige verhalen over hun overwinning: dat ze democraten zijn, dat ze met de bevolking beter communiceren, dat ze nieuwe strategieën hebben bedacht, dat ze de samenleving beter kennen, dat ze over een bekwame intelligentsia beschikken, en ga zo maar door. Zo is de logica van de Marokkaanse politiek, alles is dubbel: democraat en dictatoriaal, traditioneel en modern, integer en corrupt, fanatiek en liberaal, tolerant en racistisch…enz. Alles is dubbel en zo is het door de eeuwen heen altijd geweest.
Naast de politieke partijen is opmerkelijk dat de Marokkanen van het Rif flink aan het debatteren zijn over de regionalisering. De autonomie is bij de hen een oude droom, ze praten al lang over dit onderwerp. Gelijk na de toespraak van de koning, barstten talloze debatten uit, met name onder de Riffijnen van de diaspora (België, Nederland en Duitsland). Het is ook opmerkelijk dat de discussies hierover nauwelijks zijn gevorderd. Overal wordt de al gestagneerde taal gebruikt en men koestert deze taal graag, want de innovatievermogens zijn zeer beperkt. In de meeste gevallen gaat het om versleten verhalen met betrekking tot de onafhankelijkheid van het Rif. De emoties domineren de discussie over de status van het gebied, men wil onafhankelijkheid omdat de regio voor een lange tijd was geïsoleerd.  Deelnemers aan deze discussies nemen geen moeite om zich te bekommeren over de eigen vermogens: wat kan van het Rif een onafhankelijke staat maken?

Behalve de vraag over de voorzieningen waarover het rifgebied beschikt, zijn er veel vragen die opzettelijk worden vermijd. De autonomie kan een oplossing zijn voor een gebied dat decennia lang gemarginaliseerd is, maar om welk gebied gaat het eigenlijk? Geografisch gezien is de landkaart van het Rif moeilijk te schetsen. Meestal bedoelt men met het Rifgebied de provincies van Al Hoceima en Nador. Beiden waren decennia lang onder het gezag van Spanje. In deze provincies wonen Riffijnen die dezelfde taal spreken, buiten deze twee provincies is de taal van de Riffijnen niet te gebruiken. De aanhangers van de autonomie willen dus autonomie voor deze twee provincies, ze gaan ervan uit dat er voldoende elementen zijn om van deze provincies een eenheid te maken. Maar, wanneer men zijn emoties los laat, ontdekt men dat de eenheid van deze twee provincies een illusie is. Het klopt dat mensen in deze regio dezelfde taal spreken, maar dit is niet voldoende om ze in een autonome “staat” te verenigen. Het is zo dat de onderdrukking in Marokko de explosie van de maatschappelijke tegenstellingen tegenhoudt. Wanneer deze onderdrukking op een of andere manier “verdwijnt”, dan zullen ze naar voren komen. De stammenmentaliteit in het Rif overleeft parallel aan de moderne levensaspecten en middelen: computer, internet, schotels ..enz. Mensen leven in een “moderne” staat, maar ze zijn nog niet bevrijd van de archaïsche denkpatronen: stammen tegen stammen, families tegen families, districten tegen districten en zelfs provincies tegen provincies. Het collectieve bewustzijn van de bewoners van Nador is bovendien anders gevormd dan dat van de bewoners van Al Hoceima. De unie van deze twee provincies lijkt ons op dit moment een grote illusie.

Naast de groep die voor de autonomie van Nador en Al hoceima pleit is er een andere groep die over een breder Rif praat: van Larache tot Oujda. Deze groep is van mening dat het Rif in het verleden zo breed was. Men baseert zich op de schriften van sommige historici zoals Ibn Khaldoun. Bij deze groep spelen de emoties geen grote rol, maar het pleidooi op zich lijkt ons niet haalbaar. Hier spelen de maatschappelijke tegenstellingen ook een dodelijke rol, de bevolking van het gebied Larache-Oujda is niet homogeen.

Maar nu terug naar het plan zelf en de motieven die erachter zitten. De staat wil de politiek decentraliseren zonder aan te geven om welke redenen dat moet gebeuren. Betekent dit dat Marokko klaar is met de democratisering van het land op nationaal niveau en dat het nu tijd is om deze democratisering naar de regio’s te exporteren? Gaan we de democratie van hoog naar laag laten glijden, is dat de bedoeling? Dat weten we nog niet, wij schuiven hier alleen een aantal hypotheses naar voren. De veronderstelling dat er in Marokko een democratie bestaat die regionalisering verreist, is een illusie. De staatspropagandisten mogen doorgaan met hun mooie verhalen over de democratie, maar Marokko blijft een ondemocratisch land. Er zijn mensen die denken dat de regionalisering het democratiseringsproces zal versoepelen. Dit betekent dat de democratisering van het land in zijn geheel niet gelukt is, en dat men nu in de regio’s gaat experimenteren. Dit is een droom die, net als alle andere dromen in dit dromenland, niet te realiseren valt onder de huidige omstandigheden. Marokko bevindt zich in een grote politieke impasse, het idee van de regionalisering is een manifestatie van deze impasse. Rabat produceert grote onzin waarin de mislukte elite gelooft. Wie de debatten op de Marokkaanse zenders volgt kan niets anders concluderen dan het feit dat de politiek in het land failliet is, en het faillissement is niet langer meer te camoufleren.

Februari 2010

Bron: http://mustafa-aarab.net/2010/04/marokko-politieke-failliessement/#more-442

Deze federatie heeft in de jaren zeventig en tachtig grote schade aangericht. De intimidatietechnieken, aangeraden en aangemoedigd door het ministerie van Buitenlandse Zaken in Rabat, hebben de Nederlandse Marokkanen veranderd in burgers zonder persoonlijkheid. In Nederland mochten ze niet integreren, want ze moesten Marokkanen blijven, en in Marokko mogen ze slechts geld uitgeven en verder de kaken op elkaar houden. Het is bekend dat de Marokkaanse koning Hassan II de deelname van Marokkanen aan de verkiezingen in Nederland officieel heeft verboden, de Federatie moest het naleven van dit verbod controleren. Marokkanen die ervoor gekozen hebben om toch deel te nemen aan deze verkiezingen werden door de leden van de federatie geterroriseerd.

Begin jaren negentig begon de federatie langzamerhand in te storten. Haar leden kwamen in alle Europese landen in opspraak wegens hun betrokkenheid bij de drugshandel. Het orgaan werd door allerlei schandalen verlamd en het was voor de Marokkaanse staat tijd om een alternatief te bedenken. Waarschijnlijk hebben de Marokkaanse autoriteiten zelf bijgedragen aan het ontmantelen van het orgaan. Begin jaren negentig werd een ministerie voor migranten in het leven geroepen. Dit ministerie is niet alleen gecreëerd om de banden met de Marokkaanse migranten in het buitenland te versterken, maar ook om een strenge controle op deze Marokkanen te kunnen uitvoeren. De toenmalige minister heeft in het begin een aantal bezoeken gebracht aan sommige landen waar de Marokkanen verbleven, daarna leek het net alsof zijn missie voltooid was. Vanuit Rabat kon het ministerie, via handlangers, zich negatief met de integratie van de Marokkanen bemoeien. Dit ministerie was a la marocaine. De minister had een klein kantoor gevestigd in het gebouw van het ministerie van Buitenlandse Zaken, en verder geen infrastructuur. De taak van het ministerie was van het begin af onduidelijk, men had het altijd over de behartiging van de belangen van de Marokkaanse migranten. Maar deze belangen werden nooit gedefinieerd. In de sporadische bijeenkomsten met de zogenaamde vertegenwoordigers van de Marokkaanse gemeenschap, kwamen vaak dezelfde ”belangen” aan de orde:

• Administratieve belemmeringen in Marokko;
• De gescheiden vrouwen die het land niet in mogen omdat de Marokkaanse wet de Nederlandse scheiding niet erkent;
• De problemen bij de douane tijdens de vakantie;
• En de hoge tarieven die gevoerd werden in het beleid van Royal Air Maroc.

Ironisch genoeg bestaan deze problemen nog steeds, ze zijn niet opgelost en dit bewijst dat het ministerie overbodig was. Voor de kenners van de Marokkaanse politiek is het geen geheim dat de creatie van het ministerie niet bedoeld was om de problemen van de migranten op te lossen, of hun belangen te behartigen. Het ministerie moest de banden tussen de Marokkanen van de diaspora en hun vaderland versterken. Dit was op zich een grote missie, zelfs te groot voor een “ministerie” waarvan de infrastructuur verlamd was.

In 1994 is dit ministerie opgeheven. Vier jaar later kwam het toenmalige kabinet, onder leiding van de socialisten, weer met een minister voor migratiezaken. Maar het ministerie was, zelfs met de socialisten, nog altijd fysiek verlamd: geen duidelijke bevoegdheden en geen middelen. Het werk dat dit ministerie zou verrichten, heeft koning Hassan II toegewezen aan een stichting die zijn naam nog steeds draagt: stichting Hassan II voor de in het buitenland verblijvende Marokkanen. Deze stichting is zeer actief, ze opereert in het veld en ze onderhoudt goede contacten met de Marokkanen van de diaspora. Samen met de stichting Mohamed V zorgt deze stichting bijvoorbeeld jaarlijks voor de “orde” bij de douanes tijdens de zomervakantie. De stichting organiseert ook kampen tijdens de vakantie voor Marokkaanse kinderen, ze laat wetenschappelijke onderzoeken doen naar de migratieproblemen, ze organiseert verschillende bijeenkomsten, ze helpt de investeerders die in Marokko willen investeren…enz. De Marokkanen van de diaspora kennen deze stichting beter dan het ministerie van migratiezaken. Dit komt door de regelmatige aanwezigheid van de stichting in het veld. Brochures en flyers van de stichting zijn overal te vinden, terwijl het ministerie weinig “sporen” achterlaat.

De Federatie van Marokkaanse Arbeiders en Ondernemers, het Ministerie van Migratiezaken, de Stichting Hassan II voor de Marokkanen in het Buitenland….., en uiteindelijk een Hoge Raad voor Marokkaanse Migranten die in 2007 door koning Mohamed VI is gesticht. Alle vier instanties beweren dat ze voor de belangen van de Marokkanen van de diaspora opkomen, maar geen een van hen geeft een definitie voor deze “belangen”. Van wat voor belangen is er eigenlijk sprake, als men zijn leven in het buitenland doorbrengt?

Het feitelijke doel van alle deze instanties, van de Federatie tot de Raad, is het “her-Marokkaniseren” van de Marokkanen van de diaspora. De nachtmerrie die al jarenlang speelt is altijd dezelfde: de nieuwe generatie Marokkanen hebben weinig banden met hun vaderland en dit zal een stop zetten op de geldstroom. De jonge Marokkaanse Nederlanders brengen hun vakantie bijvoorbeeld door in Griekenland of de Antillen. Dit baart grote zorgen bij de Marokkaanse staat. Deze jongeren moeten weten dat Marokko het land van hun ouders is en dat ze hun vakantie in dat land dienen door te brengen. Dit is de taak van zowel het ministerie voor Migratiezaken als de Hoge Raad voor de Marokkaanse Migranten.

Marokko onder leiding van koning Mohamed VI vernieuwt zijn infrastructuur. De vader regeerde samen met de rechtse krachten van het land, de zoon doet het met de linkse krachten. Als het om het migratiebeleid gaat, dan kan men een duidelijk onderscheid maken. De vader koos in de jaren zestig om een federatie te creëren waarbij alleen drugsbaronnen waren aangesloten, de zoon kiest voor een Hoge Raad, met militanten die ooit “vijanden” van het regime waren. Maar er blijft één simpele, onbeantwoorde vraag bestaan: waarom vier instanties met hetzelfde doel?

Mei 2008

Bron: http://mustafa-aarab.net/2010/04/marokko-en-zijn-migranten/

Sir Richard Fox Vassal, de tweede lord Holland (1773-1840), was een Engelsman, beroemd en rijk. Maar dat alles heeft hem een aantal gezondheidsmankementen niet kunnen besparen. Zijn arts heeft hem in 1802 aangeraden om naar een droog en gezond klimaat te emigreren. Sir Richard zag direct Madrid als dé geschikte stad waar hij zijn leven zou continueren. Hij heeft zich vervolgens in de stad, met ziel en hart, geïnstalleerd. Binnen twee jaar heeft de jonge lord de Spaanse taal geleerd en begon zich bezig te houden met het inzamelen van manuscripten voor het Holland House, het indrukwekkende huis in Londen. In 1804 kocht hij een bundel manuscripten van een zeker Don Isidoro de Olmo. Met deze transactie stelde Sir Richard de geboorteakte op van de eerste racistische staat in de geschiedenis.

De intellectuele en intelligente lord Holland was niet hellemaal bewust van de inhoud van zijn bundel. Op de kaft schreef hij: “Papieren, memories, beschrijvingen en correspondenties gedateerd van 1542 tot 1610 inzake de Spaanse moors”. “Sommige van deze manuscripten, zegt hij, zijn kopieën, anderen zijn origineel. Onder de originele manuscripten bevinden zich een aantal brieven van Gonzalo Pérez aan Philippe II, met marginale notities die antwoorden van deze vorst vormen”.

Op 21 november 1989 zijn deze documenten in Londen geveild, tegenwoordig zijn ze te vinden in mijn archief in Séville, onder de generieke titel “collectie Holland”. De grondige bestudering van deze documenten ontmaskert de teneur van een debat binnen de hoogste instantie van de Spaanse staat m.b.t. de Spaanse islamitische minderheid, die met dwang tot het katholicisme werd bekeerd. Moor betekent precies: “tot het katholicisme bekeerde Spaanse moslim”. Het sociale en politieke probleem dat er door deze minderheid was, was hetzelfde probleem als van alle minderheden: een door de meerderheid slecht getolereerde diversiteit.

In eerste instantie is dat religieuze diversiteit, want de Moors zijn feitelijk moslims gebleven. Daarnaast, taalkundige en sociale diversiteit, want de Moors wilden hun taal (Arabisch), hun tradities en hygiënische rituelen (ze eten geen varkenvlees en ze wassen altijd handen voor het eten, hetgeen slecht getolereerd werd door de christenen van toen), evenals hun feesten behouden. Bovendien werden ze gezien als “handlangers van de externe vijand”, d.w.z. als bondgenoten van het Ottomaanse rijk. De diversiteit van de Moors maakte van hen “een gevaar voor het christelijke Republiek”.

Spanje heeft, sinds het ontstaan van de inquisitie als integraal onderdeel van de staat (1481-1483) door de katholieke vorsten, een unitaire religieuze identiteit. Dit betekent dat er in Spanje een “Moors-kwestie” is die, door talloze aspecten, doet denken aan de “Joodse kwestie” van de jaren 1930 en 1940.

Het belang van de Collectie Holland is het feit dat haar documenten getuige zijn van de verandering van een sektarische staat waarin de kryptonreligieuze minderheid kansen had om zich te integreren. Een racistische staat waarin deze minderheid doelwit was van institutionele onderdrukking die alle religieuze overwegingen overstijgt.

De eerste stap richting de racistische staat was bescheiden en, in ieder geval, ouder dan het oudste document in de Collectie Holland: in 1535 vroeg het hoofd van het kathedrale van Gortoba aan de paus Paul III om een wet aan te nemen zodat alleen de dragers van de zogenaamde “zuiver bloed”, in aanmerking mochten komen voor een functie binnen het kathedrale. De paus heeft het verzoek afgewezen. Vervolgens heeft het kathedrale zich tot de keizer Charles Quint gewend. De keizer vond het idee goed en liet meteen druk uitoefenen op de paus zodat het idee over het hele land geïmplementeerd werd. Paus Paul moest zich onderwerpen: elke persoon die in aanmerking wilde komen voor een belangrijke functie in Spanje, moest aantonen dat hij geen jood of moslim in de familie heeft gehad gedurende de laatste vier generaties. Dit reglement, die een wet is geworden, is pas op 13 mei 1865  officieel geïmplementeerd.

Wat bijvoorbeeld de joden betreft, bekeerd of marranen, heeft de Spaanse staat als argument gebruikt het feit dat er een “conflict bestond tussen de nationale identiteit en een joodse cultuur die niet te assimileren is” en “ in het licht van dit idee, een jood is iedereen die manifesteert, door duidelijke symbolen of door … (-) de aanwezigheid van de joodse identiteit”.

De Joodse of Islamitische identiteit, het maakte niet uit, want het ging altijd om hetzelfde probleem. De hierboven geciteerde uitspraken zijn van de Franse Xavier Vallat, gepubliceerd in zijn Memories na 1945. Maar bij Vallat waren de eisen minder hard in vergelijking met zijn Spaanse voorgangers. Voor hem, is een “goede Franse” iemand die minstens twee voorouders heeft die niet joods zijn.

Wij hebben gezien dat er van “bloedzuiverheid” in Spanje van voor 1865, pas sprake was na vier niet besmette generaties. Het is dan frappant om te constateren dat er sprake is van continuïteit van onveranderde begrippen. Xavier Vallat was een goede katholiek die, in ieder geval, buiten twijfels stond dat hij onder de invloed van de Nazi’s was. Dit was duidelijk te merken tijdens zijn berechting door de justitiële Hoge Raad in 1947. Hij kreeg toen ondersteuning van een joodse arts, Gaston Nora.

Mogen we spreken over het “racisme van de staat”in de tijden van Charles Qint? Nee, want de verplichting om de bloedzuiverheid te bewijzen had nog geen andere definitie dan de religieuze. Joden of moslims waren degenen die het jodendom en de islam praktiseerden. Wij kunnen hier het argument aanvoeren dat religie niet genetisch wordt overgedragen, maar wij hebben hier slechts te maken met confusie of een oordeelfout, een soort beweging van het staatssektarisme, ingesteld door de katholieke vorsten.

Toch een significante beweging: de documenten van de Collectie Holland, gedateerd van de tijden van Philippe II, introduceren een nieuwe definitie van de Moorse minderheid. Vanaf dat moment ging het om een “natie”. Wat is een “natie” in Spanje van de zestiende eeuw? Grosso modo, elke gemeenschap die van de rest duidelijk verschilt, kan een “natie”zijn. Zo bestaan er bijvoorbeeld veel gevallen van goede Spaanse katholieken gedefinieerd als leden van de “Moorse natie”.

De “bloedzuiverheid”werd omhoog getrokken tot een nieuw collectief criterium dat niet meer en niet minder dan de definitie van een jood als lid van een “race” was. Sindsdien waren de hoge instantie van het land –de Hoge Raad voor de Inquisitie, de Raad van Staat,de Raad van Schatkist, Generale Staten van Castille en Aragon – altijd van mening dat er een einde moest komen aan de “Moorse natie”.

De meningen zijn verdeeld in drie belangrijke graden van deze staatseliminatie: de pure genocide, de massale deportatie en de gedwongen en gecontroleerde assimilatie. Toch is het nog voorbarig om over ”racisme van de staat” te spreken, want er was nog geen Spaanse wet die de aanwezigheid van een minderheid op het Spaanse grondgebied verbiedt, ook als die gedefinieerd is als “natie”.

Drie documenten van de Collectie Holland praten expliciet over genocide, door wurging voor dwangarbeid in de Amerikaanse mijnen waar de Moors helemaal geen kans maken om zich voort te planten. Deze oplossing werd systematisch afgewezen door de katholieke vorsten. De andere twee suggesties werden geïmplementeerd:

Philippe II toonde altijd zijn voorkeur voor de assimilatie, terwijl Philippe III (1598-1621) voor de deportatie koos, net als Philippe Pétain en Xavier Vallat.

De economische overwegingen zijn in beide opties niet afwezig. Voor Philippe II die voor de assimilatie pleitte, waren de door de Moors betaalde belastingen zeer belangrijk. Iedereen mocht van deze belastingen profiteren: de staat, de kerk, en de grote lords die de essentie van seculaire ministeries van de staat waren.

Philippe II is een voorzichtige realist en vorst, hij houdt rekening met de druk van de lords van wie de belangen anders zijn dan die van de inquisitie. Hij past zich aan en creëert commissies, hij wint tijd. De Moors betalen. Wanneer ze in opstand komen (1568-1571) in het oude koninkrijk van Granada, worden ze verslagen en verbannen naar bepaalde regio’s van Spanje. Zij zijn er en ze betalen nog, iets minder, want de wolproductie verdwijnt in Granada.

Voor Philippe III ziet de situatie er totaal anders uit. Deze vorst heeft noch de intelligentie noch de gedrevenheid van zijn vader. Hij zet de macht in handen van een vriend, de markies van Denia, een Vallenciaan die hertog van Lerma was en later kardinaal. Vanaf 1608 wordt de oom (vaderkant) van de hertog Grote Inquisiteur. De optie van de deportaties die door de aanhangers van de hertog van Lerma ondersteund werd, heeft haar economische argument: de verloren revenuen worden gecompenseerd door de opbrengsten van de in beslag genomen eigendommen van de Moors (in Berlijn en Vichy praten ze over de “Arisering” van de joodse eigendommen)

Op 22 september 1609 tekent hij een decreet waardoor hij de geboorte van de eerste racistische staat in de geschiedenis aankondigt. Voortaan maf geen enkel lid van de “Moorse natie” verblijven op gebieden die onder het gezag van de Spaanse autoriteiten vallen, anders staat de doodstraf er tegenover.

De grote ideoloog van de racistische staat is een dominicaan uit Vallencie. Hij heet Fray Jaime Bleda: hij is de auteur van een boek waarin hij zijn theorieën toelicht en waarin hij de eliminatie van de Moors als een “urgente noodzaak” schetst. Het boek was te dik voor de koning, daarom moest Fray Luis Beltran, een vriend van Bleda, een samenvatting opstellen.

Dit document dat het nr. 40 draagt in de Collectie Holland, bevat de koninklijke beslissing. De hertog van Lerma wint: 500.000 personen – mannen, vrouwen en kinderen- worden gedeporteerd, met een “verlies” van minstens 75%. Alle eigendommen van deze ongelukkigen zullen de hertog van Lerma en zijn aanhangers verrijken. Hij bezit voortaan een fortuin dat hoger is dan de reserves van de schatkist, die eigenlijk ook van hem is.

In deze tijd had Spanje, die de militaire en politieke hegemonie in Europa hield, acht miljoen bewoners, hetgeen de analyse permitteert van één van haar posterieure ruïne en decadentie. In veel gebieden was de landbouw verlaten en viel in braak. Op de arbeidsmarkt verdwenen de vitale sectoren: het transport, de bouwsector, veehouderij, irrigatie-industrie, – want het waren de Moors die actief op dat gebied waren. Hiernaast waren er ook nog de inflatie van de zestiende eeuw, de epidemieën, het corrupte bestuur, de slordigheid en de roofzucht van de hertog van Lerma, evenals de aanhoudende oorlogen… , deze situatie laat Spanje zakken in de meeste sombere periode van haar geschiedenis.

Sinds het tekenen van de Schengen-akkoorden is het hedendaagse Spanje de politieagent in zuid-oost Europa. Haar gendarmerie surveilleert de kusten van Andaluzie om de economische immigratie van de Maghrebijnen tegen te houden. Zoals de verfoeilijke kapiteins de Moors richting Oran vervoerden, over zee om tijd en geld te winnen, vervoeren de hedendaagse kapiteins vaak immigranten tussen de Rif en Andalusie, soms ver weg van de kust waar deze immigranten

verdrinken. Degenen die de mazzel hebben om de kust te bereiken, worden er meteen weer uitgezet.

Het racisme tegen de zigeuners (Gitan), de laatste minderheid die de andersheid manifesteert, wordt steeds gewelddadiger. Maar Spanje is niet de enige verantwoordelijke voor deze situatie. De regels m.b.t. de “etnische zuivering” die door de Serbe en Croate nationalisten tussen 1992 en 1995 zijn genomen tegen de moslims van Bosnië, doen ons denken dat de racistische staat niet tot het verleden hoort.

Door: Rodrigo De Zayas

Manière voir, september 2004.

Bron: http://mustafa-aarab.net/2010/05/de-spaanse-moors-een-antecedent/#more-760