Pages Menu
TwitterRssFacebook
Categories Menu

Posted by on May 31, 2010 in Marokko | 0 comments

Marokko, politieke failliessement

De politieke debatten in Marokko zijn weer losgebroken, dit keer omtrent het plan om het land in regio’s te verleden. Dit plan is door Koning Mohamed VI in zijn toespraak van januari 2010 aangekondigd. Net als altijd gaf de koning een signaal af en vervolgens ging iedereen zich met de kwestie bezig houden. Het was eigenlijk de nieuwe politieke partij Authenticiteit en Moderniteit (beter bekend als “Tractorpartij”), van Fouad Al Himma, die de regionalisering van Marokko ter discussie had gesteld. De Tractorpartij was allang bezig met de theoretische voorbereiding van het project. In de coulissen van Rabat circuleerde dit idee allang, vanaf het moment dat Marokko over de autonomie van de zuidelijke gebieden begon te praten. Het zou raar zijn als Marokko op deze manier slechts aan één gebied een autonomie toekent, en aan de rest niet. De adviseurs kwamen erachter dat de autonomie van de Sahara veel risico’s mee zou brengen, laten we het maar hebben over een federaal Marokko.

De Tractorpartij, een “geschenk” van de staat voor het Marokkaanse volk, speelt in deze affaire een primaire rol, omdat de partij zelf een staatsinstrument is. De partij heeft de taak van de staatspartijen in de jaren zeventig en tachtig overgenomen. Om de invloeden van de “oppositiepartijen” te beperken, gaf koning Hassan II in de jaren zeventig en tachtig opdracht om nieuwe politieke partijen in het leven te roepen . Deze partijen hadden slechts één missie, namelijk de representatie van een democratie à la marocaine. Het is bekend dat de monarchie in Marokko de enige bron is van politieke geloofwaardigheid en dat de politieke partijen slechts tot de make- up behoren. Sinds de onafhankelijkheid in 1956 tot op heden, heeft niemand behalve de monarchie het land geregeerd. Voor de buitenwereld heeft de monarchie alle moderne instituties van de democratie geïmporteerd en geïnstalleerd: de Eerste en Tweede Kamer, een kabinet, verschillende hoorgarden enz. Deze instituties hebben echter geen enkele vorm van gezag of autoriteit, ze zijn slechts instrumenten in handen van de monarchie. De door koning Hassan gecreëerde partijen in de jaren zestig en zeventig zorgden voor het beheer van deze instituties, het waren dezelfde partijen die in elk kabinet terugkwamen, z.g. wederkeer van hetzelfde. De missie en de taak van deze partijen is nu overgenomen door de oude linkse groeperingen en organisaties. Zo zien we nu bijvoorbeeld heel veel linkse militanten die jarenlang in geheime detenties hebben gezeten, aan de top van de Tractorpartij van Al Himma

De leider van de partij, een goede vriend van de koning, wist al lang dat de regionalisering van het land de beste sleutel is om uit de huidige impasse te komen, de impasse van het eindeloze democratiseringsproces. We weten nog niet wat de strekking is van de brede regionalisering die door de Staat is aangekondigd, omdat de politieke achtergronden van het project zelf ook niet bekend zijn. Wat wel bekend is, is dat de Marokkaanse staat de autonomie aan de zuidelijke gebieden wil toekennen, als alternatief voor de vastlopende onderhandelingen. Naar verwachting zal de Sahara dus een speciale status krijgen, aan de rest van de Marokkaanse regio’s zal in feite weinig veranderd worden.

De regionalisering betekent volgens de Marokkaanse maatstaffen geen echte autonomie. De basis waarop de verdeling van de regio’s is gebaseerd zal, tot de verbijstering van de Berberse elite, alles zijn behalve de etniciteit. Het ligt niet voor de hand dat het Rifgebergte bijvoorbeeld straks een eigen politieke status krijgt, hetgeen veel mensen in die regio nu al jarenlang dromen. In de toespraak van de koning van januari jl. kunnen we geen indicaties terug vinden waaruit kan blijken dat de regionalisering een echte autonomie voor alle regio’s zal zijn. De Sahara krijgt wel een autonomie, maar de andere regio’s blijven natuurlijk in handen van de staat. De staatspartijen, zoals de Tractor, staan klaar om hun centraal gezag naar de regio’s te transporteren. De centrale staat blijft regeren en heersen, via deze politieke instrumenten (technocraten en politieke partijen).
De kwestie van de regionalisering domineert op dit moment de aandacht van de bevolking nog niet, de burgers hebben andere prioriteiten. Pas wanneer de verkiezingen naderen, zullen de politieke partijen, zoals altijd, hun communicatie met de bevolking intensifiëren. Pas daarna komen de strategische kwesties, zoals de regionalisering, aan de orde. Het volk hoeft van dit soort kwesties niets te weten, men vindt het niet nodig om de bevolking bewust te maken van haar wording. De politici “bevriezen” hun discours en wanneer het tijd is, halen ze het weer uit de vriezer.

Omdat het om een royale wens gaat, dienen alle politieke partijen mee te denken aan de aanpak van de regionalisering. Maar al deze partijen zijn zich van een ding zeer bewust:  slechts de voorstellen van de Tractorpartij zullen hieromtrent uiteindelijk gehonoreerd  worden, de rest wordt aan de kant gezet.

De politieke koers die de huidige vorst wil varen, permitteert niets anders dan de verovering van het politieke landschap door de Tractorpartij. Iedere Marokkaan weet dat deze partij door de staat snel is “gebakken”. De partij is begonnen met drie Kamerleden en eindigt nu met de meerderheid in de kamer, dus de grootste partij. Zonder rekening te houden met de belangen van het volk, komen de vertegenwoordigers van de partij op televisie met vreemde en hoogmoedige verhalen over hun overwinning: dat ze democraten zijn, dat ze met de bevolking beter communiceren, dat ze nieuwe strategieën hebben bedacht, dat ze de samenleving beter kennen, dat ze over een bekwame intelligentsia beschikken, en ga zo maar door. Zo is de logica van de Marokkaanse politiek, alles is dubbel: democraat en dictatoriaal, traditioneel en modern, integer en corrupt, fanatiek en liberaal, tolerant en racistisch…enz. Alles is dubbel en zo is het door de eeuwen heen altijd geweest.
Naast de politieke partijen is opmerkelijk dat de Marokkanen van het Rif flink aan het debatteren zijn over de regionalisering. De autonomie is bij de hen een oude droom, ze praten al lang over dit onderwerp. Gelijk na de toespraak van de koning, barstten talloze debatten uit, met name onder de Riffijnen van de diaspora (België, Nederland en Duitsland). Het is ook opmerkelijk dat de discussies hierover nauwelijks zijn gevorderd. Overal wordt de al gestagneerde taal gebruikt en men koestert deze taal graag, want de innovatievermogens zijn zeer beperkt. In de meeste gevallen gaat het om versleten verhalen met betrekking tot de onafhankelijkheid van het Rif. De emoties domineren de discussie over de status van het gebied, men wil onafhankelijkheid omdat de regio voor een lange tijd was geïsoleerd.  Deelnemers aan deze discussies nemen geen moeite om zich te bekommeren over de eigen vermogens: wat kan van het Rif een onafhankelijke staat maken?

Behalve de vraag over de voorzieningen waarover het rifgebied beschikt, zijn er veel vragen die opzettelijk worden vermijd. De autonomie kan een oplossing zijn voor een gebied dat decennia lang gemarginaliseerd is, maar om welk gebied gaat het eigenlijk? Geografisch gezien is de landkaart van het Rif moeilijk te schetsen. Meestal bedoelt men met het Rifgebied de provincies van Al Hoceima en Nador. Beiden waren decennia lang onder het gezag van Spanje. In deze provincies wonen Riffijnen die dezelfde taal spreken, buiten deze twee provincies is de taal van de Riffijnen niet te gebruiken. De aanhangers van de autonomie willen dus autonomie voor deze twee provincies, ze gaan ervan uit dat er voldoende elementen zijn om van deze provincies een eenheid te maken. Maar, wanneer men zijn emoties los laat, ontdekt men dat de eenheid van deze twee provincies een illusie is. Het klopt dat mensen in deze regio dezelfde taal spreken, maar dit is niet voldoende om ze in een autonome “staat” te verenigen. Het is zo dat de onderdrukking in Marokko de explosie van de maatschappelijke tegenstellingen tegenhoudt. Wanneer deze onderdrukking op een of andere manier “verdwijnt”, dan zullen ze naar voren komen. De stammenmentaliteit in het Rif overleeft parallel aan de moderne levensaspecten en middelen: computer, internet, schotels ..enz. Mensen leven in een “moderne” staat, maar ze zijn nog niet bevrijd van de archaïsche denkpatronen: stammen tegen stammen, families tegen families, districten tegen districten en zelfs provincies tegen provincies. Het collectieve bewustzijn van de bewoners van Nador is bovendien anders gevormd dan dat van de bewoners van Al Hoceima. De unie van deze twee provincies lijkt ons op dit moment een grote illusie.

Naast de groep die voor de autonomie van Nador en Al hoceima pleit is er een andere groep die over een breder Rif praat: van Larache tot Oujda. Deze groep is van mening dat het Rif in het verleden zo breed was. Men baseert zich op de schriften van sommige historici zoals Ibn Khaldoun. Bij deze groep spelen de emoties geen grote rol, maar het pleidooi op zich lijkt ons niet haalbaar. Hier spelen de maatschappelijke tegenstellingen ook een dodelijke rol, de bevolking van het gebied Larache-Oujda is niet homogeen.

Maar nu terug naar het plan zelf en de motieven die erachter zitten. De staat wil de politiek decentraliseren zonder aan te geven om welke redenen dat moet gebeuren. Betekent dit dat Marokko klaar is met de democratisering van het land op nationaal niveau en dat het nu tijd is om deze democratisering naar de regio’s te exporteren? Gaan we de democratie van hoog naar laag laten glijden, is dat de bedoeling? Dat weten we nog niet, wij schuiven hier alleen een aantal hypotheses naar voren. De veronderstelling dat er in Marokko een democratie bestaat die regionalisering verreist, is een illusie. De staatspropagandisten mogen doorgaan met hun mooie verhalen over de democratie, maar Marokko blijft een ondemocratisch land. Er zijn mensen die denken dat de regionalisering het democratiseringsproces zal versoepelen. Dit betekent dat de democratisering van het land in zijn geheel niet gelukt is, en dat men nu in de regio’s gaat experimenteren. Dit is een droom die, net als alle andere dromen in dit dromenland, niet te realiseren valt onder de huidige omstandigheden. Marokko bevindt zich in een grote politieke impasse, het idee van de regionalisering is een manifestatie van deze impasse. Rabat produceert grote onzin waarin de mislukte elite gelooft. Wie de debatten op de Marokkaanse zenders volgt kan niets anders concluderen dan het feit dat de politiek in het land failliet is, en het faillissement is niet langer meer te camoufleren.

Februari 2010

Bron: http://mustafa-aarab.net/2010/04/marokko-politieke-failliessement/#more-442

Facebook

Twitter