Pages Menu
TwitterRssFacebook
Categories Menu

Posted by on Jun 27, 2013 in Columns, Verhalen, Verhalen & Gedichten | 0 comments

Řeɛraṣi n Ɛmar n cciṭan

 

Yura t: Mohamed Essanoussi

Ajemmaḍin i taddart nneɣ, aqa din ijj n řeɛraṣi, zeg wami i d-kkareɣ tesřiɣ ɣar yewdan třaɣan as: řeɛraṣi n ɛmar cciṭan. Yuse-d jar yiri n wedrar d tma n yeɣzar.  War tt iḥeṭṭi ḥed, war dayes itcuqi ḥed. Tammurt nnes d tacemřač, wartan nnes mcebbacen aked wayawya, maca ijj war tt itidef ; qqaren aqa zedɣen din inni  n wadu tmurt !

 Ař ami mɣareɣ, zzuggaren ayi iḍaren, nniɣ as : « mayemmi war tidfeɣ ad ẓareɣ min dayes di  řeɛraṣi nni ». Marra iḥenjiren n dcar teggʷden ad qarrben ɣar wemcan nni, ggin axmi i  tt ttun illa iǧa. Aṭṭas n yewdan tɣiř asen aqa řeɛraṣi nni zedɣen t inni n wadu tmurt, uca am nni i yeqqim issaggʷad,  ɛad řux xas arrehbet. Dewřeɣ xmi i d-tekkareɣ zeg iḍes, itadef ayi d -řeɛraṣi nni n ɛmar ccitan- jar mummu n tiṭṭawin. Trajiɣ meřmi i d ɣa yas ijj n wass niɣ ijj n yiḍ (ǧiret) ad ayes adfeɣ, ad ssneɣ min dayes itemsaran.

Qqaren iwdan n zic aqa adaf di řeɛraṣi n ɛmar n cciṭan amecnaw adaf n wesři x tesřit ass n wurar. Ijj n twařa, deg ijj n wass n ṣmayem, sseqsiɣ ixf inu nniɣ as: « mayemmi war tidfeɣ ass a x tesřit ? »  Ijj n twařa ḍriɣ ɣar yeɣzar, ufiɣ din ca n yewdan qqimen di tiři, maca war dasen nniɣ ca aqa xseɣ ad adfeɣ ɣar řeɛraṣi. Qqimen tarezzan tiɣmest zi ta ɣar ta, ikkar ijj inna asen aqa aɣimi da icna. Yarra xas ijj nneɣni inna as : « maca s wass ! »

Nec xseɣ ad ssneɣ min txarrṣen x řeɛraṣi n ɛmar n ccitan. Xseɣ ad ssneɣ mayemmi war zemmaren ad adfen ad d-kksen řbarquq. Uḥřeɣ rajiɣ ad inin mayemmi, maca uřa d ijj i ma yexs ad yini….

Kkareɣ beddeɣ, ggiɣ taryast uca nniɣ asen: «Wi i iǧan d aryaz, ad yadef ad ikkes řbarquq.» Ikkar-d ɣari yijj, indar-d dayi tiṭṭawin uca inna ayi: «Texsed ad tessned mayemmi ? , waxxa» Yarzem taqmijjat, issusef x yedmaren nnes –tef tef- isɛukbar uca ibda issawař : « řeɛraṣi nni dayes iwdan ggin amecnaw amẓiwen..war ssineɣ nec ma d iwdan… zedɣen tammurt zi zman, taqbič n yewdan, maca war dayneɣ arwisen, nihni teddaren s yiḍ, neccin nteddar s wass. Ƴarsen din ifri issufuɣ ař řebḥar acemřař. Ƴarsen sseǧum issakkʷaḍ ař taziri, aɣiřin ɛad cwayt, meǧcen jarasen, tiraren jarasen, tetten jarasen. Ijj n twařa iẓwa ɣarsen ijj zi dcar,  a yayetma ! ɛad ɣar nhara, ɣar nhara war…war issin ḥed ma n tammurt i tt yeccin.»

Issiweř-d ijj n utarras nneɣni zi tesɣimit, uca inna asen: « Maca raja …aqa nnan belli idweř zzaysen, idweř d asřaymi n wadu tmurt !nican nican, ẓrin tt yewdan di ǧiret n 27, ẓrin tt ɣar tmeddit, ihwa-d di sseǧum, netta d tarwa nnes !, nican min dawem qqareɣ, mařa war tuminem, seqsam imɣaren n dcar. »

Ssiwḍeɣ-d řmeɣɣab aked yewdan nni, kkareɣ řa d nec uyureɣ ɣar taddart. Ƴar umensi, marra teqqim di řemraḥ, trajan amensi, nec senndeɣ ɣar ict n tnebdat, qqimeɣ txarrṣeɣ di min itwannan x řeɛraṣi n ɛmar n cciṭan. 

S tidett, nec xseɣ s wuř d yexsen…ad adfeɣ ɣar řeɛraṣi maca….war xseɣ ca ad geɛɛdeɣ ɣar ujenna, war xseɣ ca, ad  nini, ad iřiɣ d ameksa n uzeǧid. Cwayt, uca uciɣ aked tnayen n cwaṭen x iɣesdisa inu. Ijj x ufusi, ijj x uzeřmaḍ.  Wenni afusi iqqar ayi « ttu twaḥit, ttu řbarquq», maca ijj nneɣni iqqar ayi « war teggʷed, ruḥ, ecc řbarquq aqa d miẓid». Ƴar uneggar, ggiɣ array i wenni yazeřmaḍ. Nqeřbeɣ ɣar wenni afusi, nniɣ as « ruḥ beɛɛed ayi, ejj ayi ad qqaseɣ tiẓid n řeɛraṣi». S minzi nec ssneɣ aqa ifusiyyen-waxxa d jnun niɣ d cwaṭen..niɣ d iwdan, niɣ d amẓiwen- war ten itexs ḥed ; amya i řemdeɣ, amya i ǧiɣ, wi yexsen ad yini yini. Cciṭan nni yazeřmaḍ yudef ayi řxaḍar uca nqeřbeɣ ɣares, nniɣ as: Meřmi i ɣa nraḥ ɣar řeɛraṣi n ɛmar n …nwem..» War xafi d-yarri, nec war ssineɣ min ifhem.

Nec nniɣ as « řeɛraṣi nwem » ḥuma ad ssenɣ ma netta zeg imezdaɣ n řeɛraṣi n ɛmar n cciṭan niɣ rid am nni. Am (a)kides ssawařeɣ, uciɣ axmi i dayi isnekkar ḥed, twařiɣ ixf inu ibedd,  iggur, issawař s ca n wawařen war ǧin ca nnes. Waxxa taziri, ijj war ten itwiři.

 Neẓwa iɣzar n dcar, řexxu war daneɣ itɣima ca ad naweḍ ɣar řeɛraṣi.  Ař ami ggur ad nadef, inna ayi:

 « Cek adef, nec ad qqimeɣ da». 

Netta inna ayi manaya, nec tegga ayi deg wzeǧif…traaaaaan…Nniɣ as:

 « Mayemmi texsed ad teqqimed di barra, i wi i dayi ɣa issecnen tibridin ? » Inna ayi: « i nec mayemmi ? » Nniɣ as: « cek war da tzeddɣed ca ?» Inna ayi: «Tuɣaaaa, ǧaaaa, illaaaa, řexxu war qqimeɣ…. uzřen-d xafi» Nniɣ as :«Min teggid ař ami i xak d uzzřen ? » Inna ayi :«Ma d ict i ggiɣ, twařat taneggarut, ufin ayi ɣar tuffut sennej i tbarqut, ayenni i yiwḍeɣ tetteɣ », netta yidar řbarquq d ucewwaf inu ibedd, cciřweɣ, tekk-d xafi tayyut d tabacant jar tiṭṭawin. Nniɣ as ini ayi ma nican řbarquq n ɛmar n ccitan d miẓid, itmar, amecnaw wenni di jjennet! Inna ayi wenni i tt ɣa yeccen ad tt ccen. Ssenni ḥeccmeɣ tt, ttareɣ zzayes ad ayi issiweḍ ař amcan mani iǧa řbarquq. Imenɛ ayi zeg ufus, issekk ayi awarni i yijj n tarya, ikkes-d ict n tkeccut sadu tiddeɣt uca  inna ayi, a ɣac, ta.. mařa fɣen-d akidec, egg itt jar teɣmas nnec….cek ad ten twařid, nitni war zemmareɣ ad dac iniɣ….yeksi ifassen ɣar ujenna uca inna ayi řexxu adef……..war teggʷed. War xas arriɣ, war das nniɣ, war dayi iqqar…. sminzi nec war das fhimeɣ mliḥ, maca uciɣ illa yexs ad ayi yini: Wenni i yexsen tamment, ad iṣbar i tiqqest n tzizwa.

Issawaře-d ɣari yijj zi raggʷaj, iqqar ayi: sara, sara, egg mamec igga Adam di jjennet n ujenna. Uca bdiɣ tsariɣ, Řeɛraṣi n ɛmar n cciṭan d ameqqran, idřa marra s wartan, dayes ca n tazart d ca n bufiras war iǧi di tmura nneɣni. Řmecmac, ufiɣ tt issu di tmurt, nniɣ deg wuř inu, ad yiři war dasen iteɛjib, s uyenni i da yeqqim itmendar di tmurt. Ɛad war iwiḍeɣ ɣar řbarquq ad teqqaseɣ, nec sřiɣ i ddriz, cwayt uca tesřiɣ i ca n tecři tefsus amecnaw tenni n tesřit, d wuř inu ibda iccat. Nec ggiɣ (a)fus ad swizḍeɣ ɣar řbarquq, uciɣ ak ijj igga ayi d (a)fus x weɛrur n yiři, tesřiɣ i yisem inu s ca n tmijja tuǧeɣ jar tirja d tirja:

« ….kkar kkar ad temmuneswed aqa tabqect temmars… » Tewta ayi d řfiqet, ufiɣ ixf inu ɛad di řemraḥ. War qqiseɣ řbarquq, war udifeɣ ɣar řeɛraṣi n mar n cciṭan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Facebook

Twitter