Op 28 april is er per “toeval” een massagraf ontdekt nabij de Militaire Kazerne “Tawima” net buiten Nador. In het massagraf bevonden zich 16 lichamen, die destijds slachtoffers zijn geworden van het Marokkaanse regime. De lichamen zijn overgebracht naar het ziekenhuis “Al Hassani” te Nador voor DNA onderzoek. Het is nog onduidelijk of het om slachtoffers gaat van de studenten demonstratie in het jaar 1984 of van het Riffijnse opstand tijdens de jaren 1956-1958. Van beide jaren zouden er meerdere massagraven zijn.
In de eerste periode 1956-1958 vond de Riffijnse opstand plaats tegen de marginalisatie, onderdrukking en uitsluiting van Riffijnen in het besturen van het onafhankelijk geworden Marokko. De Arabisch nationalistische partij “Istiqlal”, die de macht geschonken kreeg van Frankrijk, heeft een zeer grote bijdrage geleverd in het uitsluiten van Riffijnen. Een voorbeeld was het ontslaan van Riffijnse ambtenaren, en tegelijkertijd de installatie van Arabisch talige ambtenaren om zo het Arabisch nationalistische propaganda van de “Istiqlal” partij verder te verspreiden. En uiteindelijk heeft “Istiqlal” een groot rol gespeeld tot het koninklijk militaire optreden(o.l.v. toenmalige kroonprins Hassan 2), tegen Riffijnse burgers. Daarbij werd er genocide(executies, aanrandingen, martelingen) gepleegd onder Riffijnse burgers, die hun leven gaven voor onafhankelijkheid.
In de correspondentie brieven van Abdelkrim Khattabi, de leider van het Riffijnse verzet tegen het Spaanse kolonialisme van de jaren 1920-1926, wordt er gesproken over massagraven in Nador.
Andere massagraven dateren uit het jaar 1984 waarin de voedselprijzen in Marokko sterk zijn gestegen. Het was het jaar 1984 dat de studenten in Nador, El Hoceima en andere steden in Marokko gingen demonstreren tegen de hoge voedselprijzen. Hierop kwam het regime in actie met haar militaire apparaat, er zijn daarbij vele slachtoffers gevallen in verschillende Marokkaanse steden. Naar Nador stuurde het regime als versterking tanks en militairen uit Taza en Oujda. De straten van Nador werden belegerd en de inwoners van Nador konden dagenlang hun huis niet uit, zonder het risico te lopen dat zij voor hun deur werden opgepakt of geëxecuteerd. Tijdens deze dagen zijn er studenten en nietsvermoedende burgers van Nador op straat opgepakt, mishandelt en jarenlang in de gevangenis te hebben gezeten of geëxecuteerd en afgevoerd naar een massagraf. Een ooggetuige vertelt dat een van de aangehoudenen door twee militairen opgetild werd en hem met zijn rug lieten vallen op een stuk rots. Korte tijd later overleed hij.
De 15 lichamen in het ziekenhuis “al hassani” te Nador. Bron:
www.nadorcity.com Dat er zich een massagraf bevond in de buurt van de Militaire Kazerne “Tawima”, was altijd al bekend onder de nabestaanden, burgers van Nador en Riffijnse organisaties. Alleen moest het “per toeval” ontdekt worden. Kennelijk willen de verantwoordelijken voor deze massagraven het niet aan de grote klok hangen en het lokaliseren en publiekelijk bekendmaking van massagraven tegenwerken. Het laat ook zien dat burgers of nabestaanden om nog angst hebben om publiekelijk over massagraven te praten.
De vraag is wat gaat er gebeuren met deze ontdekking? Word er een gerechtelijke onderzoek gestart? Worden de verantwoordelijken nog terecht gesteld en wordt daarmee aan de nabestaanden en collectief de Riffijnen tegemoet gekomen? Wordt dit massagraf als een herdenkingsplaats ingericht?
Of krijgen we de Marokkaanse versie van “Wij hebben het niet geweten”, want dan moet er weer “per toeval” een nieuw massagraf ontdekt worden.
Op dit moment kan men alleen de nabestaande veel sterkte toe wensen in het verwerken van het verlies van hun dierbare(n).
Ad ten yarhem sidi Arebi.
01-05-2008
Tawiza
www.tawiza.nl
